Qadın – yurdun özülüdür, qadının xoşbəxtliyi –

vətənin xoşbəxtliyidir, qadının tərəqqisi – ölkənin tərəqqisidir...

MƏHƏMMƏD PEYĞƏMBƏR.

Qadınlar dünyanın şöhrət tacıdır,

Qadınlar dünyanın vüqar zirvəsi.

Həyatın ən böyük ehtiyacıdır

Qadın məhəbbəti, qadın nəfəsi.

 

Qadınlar dünyanın ən cəfakeşi

Qadınlar dünyanın ən bəxtəvəri

Hər evin qadındır tale günəşi

Hər ömrün qadındır şirin bəhəri

 

Mən sizə həyatda nə diləyirəm

Məhəbbət, gözəllik, yüksəliş, həvəs!

Sizsiniz hər evin müqəddəsliyi.

Həyatın cövhəri, dadı sizsiniz!

 

Bütün ictimai-siyasi formasiyalarda qadının rolu böyük olmuşdur.  Qadın bəşər mədəniyyətinin yaranmasında və təşəkkül tapmasında öz nəcib əməyi, zövqü və səliqəsi ilə misilciz xidmətlər göstərmişdir. Cəmiyyətin yarısını təşkil edən qadına həmişə böyük ehtiram, hörmət bəsləmiş, onu müqəddəs saymişlar. Bu müqəddəslik ana vətən, ana torpaq timsalında əbədiləşdirilmişdir.

Dünyaya böyük dahilər, qəhrəmanlar bəxş edən qadın haqqında danışmadan, onun tarixdəki xidmətlərini göstərmədən mümkün deyil.

Qadınlar haqqında xoş sözlər çox deyilmişdir. Dünya müdrikləri həmişə qadınların ləyaqətini, şərəfini yüksək tutmuş, bəşəriyyətin tərəqqisində böyük xidmətləri üçün onlara minnətdar olduqlarını bildirmişlər.

Azərbaycan qadını ağ saçlı analarımızın müqəddəs yolu ilə gedərək neçə-neçə nəsillər böyütmüş, dünyaya dahilər bəxş etmiş, xalqımızın çoxcəhətli mədəniyyətinin tərəqqisində böyük rol oynamışdır. Onların qadir əlləri, büllur kimi təmiz zehni, əqli və qanad açan arzuları ilə yaradılan hər bir yenilik xalqlar arasında sülh, doctluq duyğularını təlqin edir.

Xalqımızın təşəkkül tapmasında, onun dövlət qurluşunun formalaşmasında, idarə edilməsində neçə-neçə igid, ağıllı qadının adı tariximizin qızıl səhifələrinə düşmüşdür. Əsrlərin yaddaşında iz qoymuş igid xanımlarımızın bir neçəsi ilə sizi tanış edirik.

Əliyeva Mehriban Arif qızı

Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, YUNESKO və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri, millət vəkili Əliyeva Mehriban Arif qızı Bakı şəhərində anadan olmuşdur.  

1982-ci ildə Bakı şəhəri 23 №-li orta məktəbi qızıl medalla bitirərək N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuşdur.  

1988-ci ildə M.Seçenov adına 1-ci Moskva Dövlət Tibb İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.  

1988-1992 illər ərzində Moskvada akademik Krasnovun rəhbərliyi altında Göz Xəstəlikləri Elmi-tədqiqat İnstitutunda işləmişdir.  

1995-ci ildə Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə hal-hazırda onun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondu təsis olunmuşdur.  

1996-cı ildə Mehriban Əliyeva Azərbaycan mədəniyyətinin geniş təbliğ olunması məqsədilə üç dildə (Azərbaycan, ingilis və rus) çap olunan "Azərbaycan - İrs" jurnalını təsis etmişdir.  

2002-ci ildə Mehriban Əliyeva Azərbaycan Gimnastika Federasiyasının prezidenti seçilmiş və həmin vəzifədə özünü gözəl təşkilatçı kimi nümayiş etdirmişdir. Onun beynəlxalq aləmdə artmaqda olan nüfuzu Beynəlxalq Gimnastika Federasiyasının Bədii Gimnastika üzrə 2003 və 2004-cü il Dünya Kuboku yarışlarının və 2005-ci il Dünya Çempionatının Azərbaycanda keçirilməsinə dair qərarın qəbul olunmasında həlledici rol oynamışdır.  

Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqının ümummilli liderinin zəngin irsinin öyrənilməsi və həmçinin Heydər Əliyevin yaratdığı milli dövlətçilik ideyalarını yeni nəsillərə daim aşılamaq məqsədi ilə yaradılan Heydər Əliyev Fonduna rəhbərlik edir. 2004-cü il may ayının 10-da Heydər Əliyev Fondunun rəsmi açılışı olmuşdur.  

2004-cü il avqustun 13-də Azərbaycanın şifahi xalq ədəbiyyatının və musiqi irsinin qorunub saxlanılması və inkişaf etdirilməsi sahəsindəki yorulmaz səylərinə görə Mehriban Əliyeva YUNESKO-nun Xoşməramlı səfiri adına layiq görülmüşdür.  

2004-cü il dekabrın 28-də Mehriban Əliyeva Azərbaycan Respublikası Milli Olimpiya Komitəsinin IV Baş Məclisində MOK-un İcraiyyə Komitəsinə üzv seçilmişdir.  

2004-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvüdür.  

2005-ci ildə Azərbaycanda keçirilən sosioloji sorğuya əsasən Mehriban Əliyeva "İlin qadını" adına layiq görülmüşdür.  

2005-ci il iyunun 9-da ictimai, mesenatlıq və xeyriyyəçilik fəaliyyətinə görə, təhsil və mədəniyyət müəssisələrinin dəstəklənməsinə, Rusiya və Azərbaycan xalqları arasında dostluğun möhkəmlənməsinə sanballı töhfələrinə görə Rusiyanın "Yüzilliyin mesenatları" Beynəlxalq Xeyriyyə Fondunun "Yaqut Xaç" ordeninə layiq görülmüşdür.  

2005-ci ildə fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.

2005-ci il noyabrın 6-da Milli Məclisə keçirilən seçkilərdə namizədliyi Yeni Azərbaycan Partiyası tərəfindən 14 saylı Əzizbəyov ikinci seçki dairəsindən irəli sürülmüş Mehriban Əliyeva 92.12% (23106 səs) səs toplayaraq deputat seçilmişdir.

Milli Qəhrəman Çingiz Mustafayev Fondu və ANS Şirkətlər Qrupu ölkəmizin təhsil sisteminin inkişafında xidmətlərinə, milli mədəni irsimizin qorunub saxlanılmasına və dünyada təbliğinə, xarici ölkələrdə xalqımızın müsbət imicinin möhkəmlənməsi üçün gördüyü işlərə, bədii gimnastika üzrə 27-ci dünya çempionatının respublikamızda yüksək səviyyədə hazırlanıb keçirilməsinə, genişmiqyaslı xeyriyyəçilik fəaliyyətinə görə Mehriban Əliyevanı "2005-ci ilin adamı" elan etmişdir.

Sivilizasiyalararası dialoq daxil olmaqla, müxtəlif sahələrdə genişmiqyaslı və fədakar fəaliyyətinə, qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara diqqətinə, onların yaşayış şəraitinin yaxşılaşmasına, təhsilə, həmçinin islam aləmində görülən işlərə böyük dəstəyinə görə Mehriban Əliyeva 2006-cı il noyabrın 24-də İSESKO-nun Xoşməramlı səfiri adına layiq görülmüşdür.

Dünya Səhiyyə Təşkilatı (DST) İcraiyyə Komitəsinin 2007-ci il yanvarın 29-da Cenevrədə keçirilən 120-ci sessiyasının yekdil qərarı ilə Mehriban Əliyeva ana, uşaq və ailə sağlamlığının qorunması və möhkəmlənməsi işində müstəsna xidmətlərinə görə bu beynəlxalq təşkilatın mükafatına layiq görülmüşdür.

Genişmiqyaslı xeyriyyəçilik fəaliyyətinə, bəşəriyyətin ali ideallarına xidmət sahəsində yüksək nailiyyətlərinə görə görə 2007-ci ilin mayında Mehriban Əliyeva "Qızıl ürək" beynəlxalq mükafatına layiq görülmüşdür.

Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2009-cu il 5 may tarixli sərəncamı ilə Mehriban Arif qızı Əliyeva Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi və mədəni həyatında səmərəli fəaliyyətinə görə Heydər Əliyev Mükafatı ilə təltif edilmişdir.

2009-cu il sentyabrın 14-də Azərbaycan ilə Polşa arasında dostluq münasibətlərinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Mehriban xanım Əliyeva Polşa Respublikasının “Xidmətlərə görə” Böyük Komandor Xaçı ordeni ilə təltif edilmişdir. 

2010-cu il fevralın 15-də Mehriban xanım Əliyeva Fransaya münasibətdə göstərdiyi xidmətlərinə və nümayiş etdirdiyi sadiqliyinə görə Fransa Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə “Şərəf Legionu” ordeninin zabit dərəcəsi ilə təltif edilmişdir. 

Ailəlidir, iki qızı, bir oğlu var. 

 

Əliyeva Zərifə Əziz qizi
Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının akademiki Əliyeva Zərifə Əziz qızı 28 aprel 1923-cü ildə Şərur rayonunun Şahtaxtı kəndində anadan olmuşdur.

1942-ci ildə orta məktəbi bitirdiktən sonra o, Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş və 1947-ci ildə həmin institutu bitirmişdir.

Sonra o, Moskva şəhərində Mərkəzi həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda oftalmolgiya üzrə ixtisaslaşdırma kursu keçmişdir.

1950-ci ildə Zərifə xanım Əliyeva aspiranturaya daxil olmuş və 1953-cü ildə buranı bitirmişdir.

1957-ci ilə qədər Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunda elmi işçi, 1960-cı ildən 1967-ci ilə qədər böyük elmi işçi, 1967-ci ildən isə Ə.Əliyev adına Azərbaycan Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda göz xəstəlikləri kafedrasının dosenti, professor, görmə orqanının peşə patologiyası laboratoriyasının müdiri, oftalmologiya kafedrasının müdiri (1982-1985) vəzifələrində çalışmışdır.

İllər boyu apardığı müşahidələrin, klinik tədqiqatların və təcrübələrin nəticələri Zərifə xanımın düynada ən məşhur oftalmologiya mərkəzlərinin birində H.Helmqolts adına Moskva Göz Xəstəlikləri Elmi Tədqiqat İnstitutunda müdafiə etdiyi «Azərbaycanın bir sıra kimya müəssisələri işçilərinin görmə orqanının vəziyyəti» adlı doktorluq dissertasiyasının əsasını təşkil etmişdir. 1977-ci ildə Zərifə xanım Əliyevaya tibb elmləri doktoru dərəcəsi verilmişdir.

Zərifə xanım Əliyevanın Azərbaycanda oftalmologiya elminin inkişafında müstəsna xidmətləri var. O, vaxtilə Azərbaycanda geniş yayılmış traxomanın, dünya təcrübəsində birincilər sırasında peşə, xüsusilə kimya və elektron sənayelərində peşə fəaliyyəti ilə bağlı göz xəstəliklərinin öyrənilməsi, profilaktikası və müalicəsinə, habelə oftalmologiyanın müasir problemlərinə dair bir çox sanballı tədqiqatların, o cümlədən "Terapevtik oftalmologiya", "İridodiaqnostikanın əsasları" kimi nadir elmi əsərlərin müəlliflərindən biri, 12 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitinin, 150-yə yaxın elmi işin, 1 ixtira və 12 səmərələşdirici təklifin müəllifidir.

Zərifə xanım Əliyeva yüksək ixtisaslı səhiyyə kadrların hazırlanmasına böyük əmək sərf etmişdir. O, Ümumittifaq Oftalmoloqlar Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin, Sovet Sülhü Müdafıə Komitəsinin, Azərbaycan Oftalmologiya Cəmiyyəti İdarə Heyətinin, "Vestnik oftalmologiyi" (Moskva) jurnalı redaksiya heyətinin üzvü idi.

1981-cı ildə oftalmologiyanın inkişafına verdiyi böyük töhfəyə - görmə orqanının peşə patologiyası sahəsində apardığı elmi tədqiqatlara görə professor Z.Ə.Əliyeva oftalmologiya aləmində ən yüksək mükafata - SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademik M.İ. Averbax adına mükafatına layıq görülmüşdür. Geyd olunmalıdır ki, professor Z.Ə.Əliyeva həmin mükafata layiq görülən ilk qadın idi.

Elmi tədqiqatların yüksək səviyyəsi, onların sosial əhəmiyyəti, ictimai fəallığı, pedaqoji istedadı, çoxillik elmi-tədqiqat işlərində böyük xidmətlərini qiymətləndirərək, 1983-cü ildə Zərifə xanım Əliyevanı Azərbaycan SSR EA-nın akademiki seçdilər.

Zərifə xanım Əliyeva göstərdiyi xidmətlərinə görə orden və medallarla təltif olunmuşdu. Azərbaycanın əməkdar elm xadimi kimi yüksək ada layiq görülmüşdür.

1985-ci il aprel ayının 15-də Moskva şəhərində vəfat edən Zərifə xanım Əliyevanın cənazəsi 1994-cü ildə Moskvanın Novo-Deviçye qəbiristanlığından Bakıya gətirilərək, Fəxri Xiyabanda, atasının qəbri yanında dəfn olunmuşdur.


Azərbaycanın xalq şairi, əməkdar mədə-niyyət işçisi.

 

Azərbaycanın ən tanınmış rəssamı Vəcifə Səmədova öz istedadı və gözəl tabloları,  portretləri ilə sənət tarixi-mizdə özünəməxsus iz qoymuşdur.  Əməkdar elm xadimi, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, tibb elmləri doktoru,professor.
 

Azərbaycanın ilk balet ulduzu.  Xalq artisti, dövlət mukafatı laureatı


Xalq artisti, dövlət mukafatı laureatı.

 

 

 

Qubadlı rayonunun Yuxarı Mollu kəndində anadan olmuşdu. O, Nəbiyə ərə gedəndən az sonra Azərbaycanda başlanan kəndli hərəkatına qoşulmuş, ömür yoldaşı ilə birlikdə əlinə silah götürüb 25 ildən artıq at belində qaçaq həyatı keçirmişdir. Bu ağır, məşəqqətli həyatın hər günü qəhrəmanlıq səhifə-ləri ilə doludur.

 

 

Qarabağın tarixinə, arxiologiyaya, etnoqrafi-yaya, aid qiymətli əsərlərin müəllifi, XIX əsrin tərəqqipərvər Ziyalısı Əhmədbəy Cavanşirin qızı.

 

 

Azərbaycanın görkəmli şairəsi. Xan qızı adı ilə el-oba içində böyük hörmət, nüfuz qazanmış öz nəcibliyi alicənablığı  və xey-riyyə işləri bütün Qafqazda şöhrətlənmiş Natəvan Qarabağın sonuncu hakimi Meh-diqulu xanın qızı, İbrahimxəlil xanın nəvə-sidir. Anası Gəncə hakimi Cavad xanın nəvəsi Bədircahan əsilzadə, tərəqqipərvər, nəcabətli bir qadın olmuşdur.

 

 

Bütün  Şərq aləmini heyrətə gətirmiş XII  əsr poeziya çələn-gində ən ətirli çiçək kimi sevilən Azərbaycanın böyük şairə-si, klassik rubai ustası.