İbadət

 

Təndirdən qalxan od kimi

Söz

vururdu yanağıma,

yoncaya cuman at kimi

cumdum yazı otağıma.

 

Yazı otağıma girdim;

masamın üstünə sərdim

təzə biçilmiş ağ südlü

buğumlu ot misalı

bir qucaq ağ kağızı,

üç dəfə alnıma qaldırıb,

endirib üç dəfə öpdüm

hələ qələm qanatmayan

sinəsi sağ kağızı.

 

Söz - Allah, kağız ətəkdi,

ağardar ağ niyyəti

məncə, ağ kağız öpməkdi

şairlərin ibadəti.

 

Bu ibadət gizli qalsın,

düşməsin dilə, ağıza.

Şair odu, sözə dalsın

Heç nə yazmadan kağıza...

 

Dəqiq təvəllüd

 

Eeey, Göy üzü,

1955-ci il may ayının

ya 23-ü, ya da 24-ü ilk dəfə

mən səni anamın

bətnindəykən gördüm -

həm də, lap düzü,

görməzə-bilməzə

aşiq oldum sənə,Göy üzü!

 

Göy üzü,

öz gözüm

yumuluydu hələ,

anamın hədəqəsindən çıxan

gözüynən baxdım

sənə ilk dəfə.

 

İsti, işığı özündən bir yer idi

olduğum yer,

dar divar arasında

işığa qardaş idim,

dar divar hörgüsündə

sanki xırdaca kərpic,

qırmızı bir daş idim.

Kərpic idim, daş idim,

ləng idim,yavaş idim,

bir azca ağıldan kəm,

bir qədər malbaş idim!

 

...Dar divarlar

sıxdı məni, Göy üzü,

təpiklədim dar divarı;

o dünyada bu dünyanı,

bu dünyada o dünyanı

görüb çıxdım,Göy üzü!

Məni doğmaq

istəmirdi fağır anam,

dar divarı təpiyimlə

yarıb çıxdım...

sənin xatirinə, Göy üzü!

 

Biz gedən yol

 

Nə olar,

qoy baxım ayrı baxımdan -

daş dələn nəzərlər daşıma batmır.

Allah,

ağzımı əy, keç günahımdan;

o dünya söhbəti başıma batmır.

 

O dünya söhbəti başıma batmır -

bəlkə, mətləb iri, başım xırdadı?

Mənim axirətə qüdrətim çatmır;

Kotanım ilişir...

şum axırdadı!

 

Hanı süd arxı ki, deyim:

-Buyur iç...

hürküt taleyini,

tut arığından,

cəhənnəm alovu püskürdümü heç

məzar uçuğundan,

gor yarığından?

 

Cəhənnəm peçinə yarmaça basan

şeytanı, qulu da görən olmayıb.

Hanı əhlət daşı, hanı qır qazan? -

Körpü heç, qılı da görən olmayıb.

Möminlər qaçdımı pisin yanından

behiştdə əl-ayaq yuyan çıxdımı?

Çürümüş sür-sümük, cism yanından

heç denən bircə yol tiyan çıxdımı?

 

Qoca can

can atmaz boş əmək üçün,

Suyun ortasına od əkim,

olmaz!

Əsl həqiqəti tərpətmək üçün

məzar açmalıyam, oda ki, olmaz!

 

Yaşasın Peyğəmbər, sağ olsun molla -

insan oğlu, qardaş,

öl oğlu öldü.

İki məntəqə var, biz gedən yolda -

cənnət - içimizdi,

cəhənnəm - çöldü!

 

Səni anlamaq üçün

 

Anlamadım səni -

əsnəyə-əsnəyə,

yaşına-yaşına,

boşuna-boşuna

getdi illər,

əsasən də hədər...

 

Muğamat kimisən;

səni anlamaq üçün

yaşa dolmaq,

qocalmaq gərəkdi

kifayət qədər...

 

Kişi söhbəti

 

Kim nə çəkib özü bilir -

çünki çəkən düzü bilir;

Mənim çəkdiyimi,

ayrı kəs bilməz!

Nə ata, nə ana,

qardaş, nə bacı,

dost, nə övlad,

hətta tanrı da bilməz ki,

həyatda nə qədər alçalmış,

qədər ucalmışam.

Qəzasız ötüşüb nadinc həyatım,

Allaha şükür ki,

yaşa dolmuşam...

həyatıma nifrət etmirəm,

həyatımın aşiqi də deyiləm.

 

Ovçu

 

Dərd keçən bərələr ovcumtək bəlli,

qəmə hərisliyim şirdən betərdi.

Kəməndi hərləyib ovçutək - əlli

içimə salıram yırtıcı dərdi...

 

Elə ki, sinəmə doldu qəm, qada,

Səyyad bəbəklərim yuxusuz olur.

Dərd mənim içimdə dönür heç zada,

Qəfəsdə şir kimi qorxusuz olur...

 

Çəkil!

 

Yığış karvan yolundan,

can dəvəmi, can atmı? -

Səhra səltənətindən dənəvər qumca çəkil,

Meydan səsləmir artıq,

can meydana can atmır,

Ötdü daha ömür-gün,

Bəhmənli, zəngə çəkil!

 

Namərddi səhra -

qəlbin, gör, nə sayaq uçunur

Ehmalca qoy boşluğa ayağının ucunu...

Qiyamət uçqunudu sarbanların uçqunu,

Bir az ehtiyatlı ol,

bir qədər incə çəkil!

 

Gör nə qədər caninin

canı var ortalıqda,

Şəhid qarışqaların

qanı var ortalıqda,

Şərəfsiz irəlinin sonu var ortalıqda,

Çürü qədim qın kimi,

əyri qılınca çəkil!

 

Pəhləvanlar qul oldu

sonda gördük heç nədi,

Qolunu qanırdılar -

qulun kimi kişnədi.

Gərdişlə qoz-qoz oynamaq

dikbaşların işidi,

Bəhmənli, baş aparma,

mülayim dincə çəkil!

 

Çəkinmə nə danışıb

deyəcək sarsaqlar -

Mərd ağac var, qış nədi,

yaza qədər bar saxlar...

Sonradan gələnlərə

uzanmağa yer saxla;

Ötdü daha ömür-gün,

Bəhmənli, küncə çəkil,

Xilas yeri var hələ,

çəkil, ölüncə çəkil!

 

Supernikbin (qədər)

 

Kövrək qamətimə - döz, - deyəcəyəm

Cənnət çiçəkləri solana qədər,

Gözümü yummadan gözləyəcəyəm

İsrafil surunu çalana qədər.

 

Könlüm azad çöldü, kirayə bilməz,

böyüyən -

beşikdə çürüyə bilməz!

Kimsə gen yolumu dirəyə bilməz,

divarı baş yaran dalana qədər.

 

Ruhum axirətə qənim çıxacaq,

qanım quruyacaq,

qanım çıxacaq,

Çıxan can yerindən canım çıxacaq

Sonuncu Əzrail qalana qədər.

 

Adımı göylərə yazdıracağam,

Yerdəki ömrümə yas tutacağam.

Gözümü Günəşdə basdıracağam

gözümə torpaqlar dolana qədər.

Qanım qaralanda (doğru)

 

Birdən elə olur,

dadım dəyişir -

zəhər tuluğuna,

lap pisə doğru,

Bəlkə də mələklə aram əyişir,

bəlkə əyilirəm iblisə doğru?

 

Qəlbim kömür olur,

sifətim həbəş

canımda od sönür,

azalır atəş...

İçini süpürür bəlkə də Günəş

Zir-zibil tullayır çən - sisə doğru?

 

Boyat qan ziyandı

təzəyə-tərə -

Halbahal oluram

gündə min kərə...

it kimi hürürəm

qısılıb yerə

zülmətdən dikələn

yad səsə doğru.

 

Dünya boz-bulanıq bətndi -

xəstə! -

dörd yanım göz dağı,

ağır nəfəslər...

Halıma ağlaya

bilməyən kəslər

haqq üçün üstümə gülməsə -

doğru!

 

Eşq ki var yolunda milyonlar əsir...

kama dartınanlar nahaq tələsir!

Eşq nədi?Hər yanı qapalı qəsr -

uçan özü uçur qəfəsə doğru.

 

Heç imiş heç demə toylar, şabaşlar -

sərvət sandığın dayazılı daş var!

Sanamaq üçündü kəsilən başlar -

içi sirlə dolu nəm kisə - doğru!

 

Çox naxoş üstünə Vaqif çəkdi baş;

naümid qayıtdı,gözlərində yaş...

Çünki təsadüfdü doğulmaq, qardaş,

yaşamaq yalandı,

ölümsə, doğru...

 

Qədim çalğı alətləri

 

Onları... türk mələtdi,

ağlatdı zaman-zaman -

tütək, ney və balaban...

 

Baldan şirindi tütək...

üçü bir yerdə ürək -

çiçək, arı və pətək!

 

Qabarlı barmaqdı ney -

gözündə qarğış, giley,

güllə batmayan köynək;

yaxası ufultu, göynək...

 

Bu da ki, balabandı -

çalınanda bilmirəm

mən handa, balam handa -

can bəladı, bəla candı...

cantək əriyən şamdı

Balaban

belə balabandı!

Sayaq, gəlmişkən həvəs -

Hanı zurnaya əvəz?

Odda yanmaz, suda batmaz...

Zurnanı çalmaq nədi,

Heç onu üfürməyə

Hər millətdə nəfəs çatmaz!

 

Qonşu qafiyələr

 

Bitib taraz yerində -

ocaqdı,

oddu qonşu.

Qohum, dost...

öz yerində,

ayrı bir addı qonşu.

 

Toyun oldu, o gəlir,

vayın oldu, o gəlir;

başın üstdə dikəlir -

olsun yaddı qonşu?!

 

Odur ən yaxın divar -

quruyan ləkin suvar...

əsirgəmə nəyin var

görsən bərbaddı qonşu.

 

Nə sirrin var, görəndi,

Sirrə qəfəs hörəndi.

Dərdindən dərd dərəndi,

Şadsansa, şaddı qonşu.

 

Allah söyləsəm, azdı -

yaşıl

çəməndi, ayazdı -

balta,

bıçaq,

dəryazdı,

araba-atdı qonşu.

 

Dırnağın dəysə daşa

dərhal düşər təlaşa...

Hürü,

Pəri,

Tamaşa,

Qızbəsarvaddı qonşu!

 

Əzrayıl can aparsa

qorxma, çomaq taparsan!

Dizini qan aparsa

tənzifdi, yoddu qonşu.

 

Qismətinə şükür et -

dilək tut, üstünə get!

Fasiləsiz internet,

- Facebook, çatdı qonşu.

 

...Soruşma nədən batdı -

bulaq gözündən baxdı...

Qonşu batdı - sən batdın

Sən batdın...

batdı qonşu!

 

Göydə tıxac

 

Vaxtın halına bax ki,

yola möhtacdı göy də...

Ulduzlar elə sıx ki,

Sanki tıxacdı göydə.

Xatirələr

 

Xatirələr...

Xatirələr

yada düşmür yalnız

can uçuqları,

bərbad şəklində!

 

Xatirələr...

əyri çəliyinə

söykənə-söykənə bir sevimli qız

gəlib

baş-başa durur səninlə

üzü qırışmış,

saçları qurumuş,

dişləri çürümüş,

kədərli arvad şəklində...

xatirələr...

 

Vaqifdən Vaqifə

 

Tutub niyyətində ən uca dağı

Nahaq düşünürdü

yol olar Vaqif...

Zaman eşşəkdisə, neylər;

uzağı

gərdişin belində belində çul olar Vaqif.

 

Şeypuru qaldırıb carçı, car salsa,

Yağılar üstünə ordular salsa,

Canını arı yox, ilanlar çalsa

zəhərdən şan bağlar,

bal olar Vaqif!

 

Çolaq dirsək basıb yeri, söyləsə,

boşboğaz

natiqə, kiri, söyləsə,

camaat ölüyə diri söyləsə

batar tuti dili,lal olar Vaqif.

 

Hamı tula sevir -

xalta qaldırıb...

İlahi,

xış üzü alta qaldırıb...

Görsə ki, bir cəllad balta qaldırıb

uzanar boğazı, qıl olar Vaqif...

 

Duyub töhmətini qəbirsizliyin -

qısılar küncünə səbrsizliyin...

Asılıb, Allahla abırsızlığın

açıq arasında tül olar Vaqif.

 

Düz yola can qurban -

lənət çəpinə...

canı çöp eləyib yığar ipinə,

çəkilər içinin barlı dibinə

çətin, yağtikanlı çöl olar Vaqif.

 

Heç kimi yatırdıb oyatmaz bir də,

İkinci ürəyi qanatmaz bir də,

Sultan subaylığa can atmaz bir də

Olsa, uzaq başı dul olar Vaqif!

 

Yetib mətləbinə söz deyə-deyə,

dizini bərkidib, döz deyə-deyə,

yeri eşə-eşə kök atıb göyə -

Vaqif - balalardı, balalar - Vaqif!

 

Kimi oyadım

 

Daş kimi bərkiyib döşəli taxtım,

qüssə dev-dev gəlir...

necə cəng edim?

Mən kimi oyadım bu gecə vaxtı,

gecənin bu vaxtı kimə zəng edim?

 

Canım can möhtacı,

canım can acı;

Səbr yox üfüqün oyaq vaxtına.

Bəlkə sevgilimə telefon açım -

gördümmü heç onun oyaq vaxtını?..

 

Axı nə mənası...

durum, geyinim

yuxudan oyadım narı, noxudu?

mənzili çöllərdi çöl çiçəyinin,

küknar ağacının qapısı yoxdu...

 

Dünyada nə qədər giriş var - bağlı,

döyməyə bir qapı yoxdu bu gecə,

gen sinəm açıqdı...

o da ki, dağlı...

sinəmə sancılan oxdu bu gecə.

 

Qarışıq, dolaşıq...

ruhumun saçı!

Xirqədən içəri, dondan içəri.

Tək mənim darvazam taybatay açıq -

bəlkə əcəl girə ondan içəri.

 

Ha yana yollayım didərgin baxtı,

başımı salmağa bir damım varmı?

Mən kimə zəng edim bu gecə vaxtı,

Allahdan savayı adamım varmı?

 

Sözə dair qafiyələr

 

Yurda şərəf, şan gətirən,

gör nə qədər sənətkar var.

Nəsimi var, Füzuli var,

Seyid Əzim, Bəxtiyar var.

 

Sözdən çıxıb sözə döndük,

Söz yaşatdı cəddimizi...

Söz o qədər doğmadı ki,

açıb yesək - ixtiyar var.

 

Kor da görür nurlu sözü,

Sözdən cığır açır şikəst...

Olmaz sözü eşitməmək

yalan sözdü, guya kar var.

 

Özbaşına çatmır ki, söz

yeddi qatlı göy çadıra.

Qanadlara hünər verən

bir səbəb var, səbəbkar var.

 

Söz var acı, söz var şirin,

Söz şığıyır güllə kimi.

O güllədən şikarları,

yana çəkən xilaskar var.

 

Allahına çatan çoxdu -

Son sözünə çatan yoxdu...

Sözlə insan arasında

Keçilməyən dik divar var.

 

Can atsa da uca sözə

Əli yetmir,

o səbəbdən

Bəhmənlinin bəbəyində

sözə həsrət intizar var!

 

Vaqif BƏHMƏNLİ

525-ci qəzet.- 2015.- 23 may.- S.26-27