Ümummilli liderə həsr olunmuş dəyərli nəşr

"HEYDƏR ƏLİYEV: TARİXİMİZDƏ VƏ TALEYİMİZDƏ" ADLI KİTAB İŞIQ ÜZÜ GÖRÜB

 

2023-cü il Azərbaycanın tarixində müstəsna rolu ilə seçilən və daim yadda qalacaq bir ildir. Bu il biz Azərbaycan xalqının tarixinə silinməz izlər həkk edən Ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 100 illik yubileyini böyük qürur coşqu ilə qeyd edirik. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən 29 sentyabr 2022-ci ildə imzalanan Sərəncamla 2023-cü ilin "Heydər Əliyev İli" elan olunması da bu baxımdan olduqca əlamətdar hadisədir. Hər bir azərbaycanlı Azərbaycan sevdalısı 2023-cü ili, əsasən , görkəmli dövlət xadiminin, dünya miqyaslı siyasətçinin 100 illik yubileyi kimi gözləyirdi. Ən sadə vətəndaşından, ən nüfuzlu şəxsinə qədər hər bir azərbaycanlının onun haqqında deməyə sözü var.

Budur, 2023-cü ildir. İlin əvvəlindən Ulu öndərimiz haqqında bir-birindən maraqlı təqdimatlar edilir, tədbirlər hazırlanır, fundamental nəşrlər ortaya qoyulur, sanballı xatirə kitabları geniş oxucu kütləsinin ixtiyarına verilir, elmi tədqiqatlar, analitik səciyyəli kitab toplular, dəyərli publisistik məqalələr çapdan çıxır.

Bu günlərdə yenicə işıq üzü görən "Heydər Əliyev: tariximizdə taleyimizdə" kitabı da bu baxımdan qeyd olunanlar cərgəsində elmi təhlili araşdırmacı yönü ilə öz yerini tutdu. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil Ədəbiyyat İnstitutunun Baş direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi Əbülfəz Quliyevin filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aliyə Quliyevanın həmmüəllifliyi ilə işıq üzü görən kitabın elmi redaktoru ön söz müəllifi AMEA Naxçıvan Bölməsinin sədri, akademik İsmayıl Hacıyev, rəyçisi isə dosent Ramiz Qasımovdur.

"Heydər Əliyevin tariximizdə taleyimizdəki yeri rolu" başlıqlı ön sözdə akademik İsmayıl Hacıyev qüdrətli dövlət xadiminin iki sistem daxilində Azərbaycana rəhbərlik etməsini ölkəmizin yüksək şansı kimi dəyərləndirərək haqlı olaraq qeyd edir ki, "Azərbaycan Respublikası həm müstəqillikdən əvvəlki, həm müstəqillik illərində çətinliklərlə qarşılaşsa da, Heydər Əliyevin yüksək təşkilatçılıq bacarığı, idarəetmənin yüksək bilicisi, insanlarla işləmək məharəti respublikamızın qarşısında duran problemləri uğurla həll etmişdir. Təsadüfi deyildir ki, Heydər Əliyevin rəhbərlik etdiyi illər Azərbaycan tarixinin intibah dövrü kimi xarakterizə edilir".

"Heydər Əliyev: tariximizdə taleyimizdə" kitabında yer alan məqalələrdə biz Ulu öndərin siyasi fəaliyyətinin müxtəlif dövrlərində Azərbaycan, geniş mənada türk dünyası, xalqımızın taleyüklü problemlərinin həlli istiqamətində həyata keçirdiyi tədbirlərin, mənəvi mədəniyyətimizin qorunması inkişafındakı xidmətlərin elmi düşüncə işığında analiz təhlil edildiyinə şahid oluruq. Müəlliflər bunun üçün kitabı altı bölmədə oxuculara təqdim edir.

"Heydər Əliyev Azərbaycan" adlanan birinci bölmədə müasir müstəqil Azərbaycanın qurucusu Heydər Əliyevin yüksək liderlik keyfiyyətləri, Azərbaycançılıq idealı özünü göstərir. Həyata keçirdiyi çoxşaxəli işlərdə xarakter nümayişi, ümumilikdə Ulu öndərin Azərbaycanın inkişafı gələcəyi üçün gördüyü işlər əməllərin həmişəyaşarlılığı vurğulanır. Eyni zamanda özündən sonrakı siyasi məktəb, siyasi varislik ənənlərinin təhlili nümunələr əsasında təqdim olunur. Bu baxımdan "Heydər Əliyevdən İlham Əliyevə: Azərbaycan multikulturalizmi" məqaləsində ortaq siyasi baxışın varislik ənənəsindəki davamlı inkişaf xətti analiz edilir.

Kitabın ikinci bölməsi "Heydər Əliyev türk dünyası strategiyası" adlanır. Adından da göründüyü kimi, bu bölmədə Ulu öndərin türk dünyasının birliyi məsələləri istiqamətində həyata keçirdiyi görüşlər, səfərlər, proqramlar, Heydər Əliyevin türk dünyasının ədəbiyyatı ədəbiyyat xadimlərinə göstərdiyi diqqət qayğı təhlil edilir, bununla birlikdə Ümummilli liderin qorqudşünaslıq sahəsinə həssas münasibəti ayrıca bir məqalədə dəyərləndirilərək uğurlu nəticələrə gəlinir.

Üçüncü bölmə "Heydər Əliyevin dil ədəbiyyat siyasəti"nə həsr olunub. Digər bölmələrlə müqayisədə biz burada daha əhatəli təhlil müqayisələr, analiz şərhlər görürük. Bu da təbiidir. Hər iki müəllif ixtisasca dilçidir Ulu öndərin bu sahədəki fəaliyyəti onun dilə olan həssas hədsiz qayğısı sevgisi daha geniş diapazonda tədqiqat predmetinə çevrilib. Bu istiqamətdə bölmədə yer alan "Ümummilli lider milli dilimizin inkişaf məsələləri", "Ulu öndərin ideyaları işığında dilimiz dilçiliyimizin inkişafı məsələləri", "Milli dəyərlər sistemində Ulu öndər Heydər Əliyevin dil siyasəti", "Müstəqil dövlətimizin milli dil siyasəti", "Ulu öndər Heydər Əliyev: bütöv Azərbaycanın lideri" "Ulu öndər Heydər Əliyevin ədəbiyyat siyasəti Cavid işığında" məqalələri bir-birini təkrarlamadan, bir-birini dəstəkləyən sistemli elmi tezislərin açılımına xidmət edərək geniş oxucu kütləsinin düşüncə panoramında aydın mənzərə kimi açılır.

Dördüncü bölmə isə özündən əvvəlki bölmənin davamı kimi diqqətəlayiqdir. "Heydər Əliyev Azərbaycan mədəniyyəti" adlanan bu bölmədə Heydər Əliyev Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafı məsələləri dəqiqliklə təhlil edilir, fəaliyyət tezisləri elmi süzgəcdən keçirilərək təqdim olunur. Eyni zamanda "Ulu öndərin ilk bədii obrazı Naxçıvan səhnəsində" məqaləsində alim, yazıçı-publisist Adil Babayevin "Koroğlunun Çənlibelə qayıdışı" pyesi əsasında Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında (indi Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrı) göstərilən tamaşa haqqındakı resenziya diqqəti cəlb edir. Ulu öndərin səhnədəki ilk bədii obrazının yer aldığı tamaşa haqqındakı fikirlərdə biz ədəbiyyata sevgi ilə yanaşan Ulu öndərə ədəbiyyatın necə sevgi ilə yanaşdığının elmi şərhi ilə tanış olmaq fürsəti əldə edirik.

Kitabın beşinci bölməsi "Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyəti araşdırmalar işığında" adlanır ki, burada müəlliflərin Ulu öndərlə bağlı ayrı-ayrı dövrlərdə nəşr olunmuş kitab monoqrafiyalar haqqındakı mətbu resenziyaları yer alıb. "Heydər Əliyevdən İlham Əliyevə: akademik N.Cəfərovun araşdırmalarında", "Heydər Əliyevin milli dil siyasəti professor Yusif Seyidovun araşdırmalarında", "Tarix müasirlik kontekstində Heydər Əliyev siyasəti", "Heydər Əliyev haqqında etüdlər" "Ulu öndərin liderlik missiyası" başlıqlı məqalələrdə akademiklər İsmayıl Hacıyevin, Bəkir Nəbiyevin, Nizami Cəfərovun, professor Yusif Seyidovun, dosentlər Ramiz Qasımov Zülfiyyə İsmayılın Ulu öndər haqqında çap etdirdikləri kitab monoqrafiyalar haqqında müəlliflərin elmi-publisistik şərhləri öz əksini tapıb.

Nəhayət kitabın sonuncu - altıncı bölməsi "Oxşar talelər işığında Heydər Əliyev" adlanır ki, burada adından da göründüyü kimi, bir-birinə bənzər talelərin qarşılıqlı müqayisələrlə təhlil edildiyi iki yazı əks olunub. "Oxşar talelər: Heydər Əliyev Əziz Əliyev" məqaləsində adıçəkilən iki siyasi xadimin həyatlarının oxşar məqamlarına işıq tutulursa, "Heydər Əliyev ideyalarından Böyük Zəfərə" başlıqlı məqalədə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin zəfərə aparan siyasi üslubu bu üslubun formalaşmasında Ulu öndərin siyasi fəaliyyətindən çıxarılan dərslərin uğurlu nəticələri təhlil edilmişdir.

Ümumilikdə yüzə yaxın ədəbiyyatdan istifadə olunan kitab AMEA-nın müxbir üzvü Əbülfəz Quliyevin filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Aliyə Quliyevanın qarşılıqlı elmi əməkdaşlığının uğurlu çap nəticəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Geniş oxucu auditoriyası üçün nəzərdə tutulan "Heydər Əliyev: tariximizdə taleyimizdə" kitabının Azərbaycan tarixinin ən böyük azərbaycanlısı olan Ümummilli lider Heydər Əliyev haqqında ortaya qoyulumuş nəşrlər arasında öz layiqli yerini tutacağına inanırıq. Hər bir oxucu, eyni zamanda Ulu öndərin siyasi fəaliyyətinin müxtəlif sahələrini öyrənən araşdırmaçılar üçün bu kitabın dəyərli mənbə rolu oynayacağı da şübhəsizdir. Müəllifləri Ulu öndərin 100 illik yubileyinə bu cür layiqli töhfə vermələri münasibəti ilə təbrik edir, bundan sonrakı fəaliyyətlərində uğurlar arzulayıram.

 

Elxan YURDOĞLU

Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, şair-publisist

525-ci qəzet.- 2023.- 5 sentyabr.- S.12.