Aİ Azərbaycana və sülhə qarşı

Avropa İttifaqının (Aİ) və Avropa Parlamentinin Cənubi Qafqaz siyasəti ilə bağlı son addımları bu təsisatların regionda dayanıqlı sülh və sabitliyin, iqtisadi inkişafın əleyhinə olduqlarını nümayiş etdirdi. Təəssüf doğuran odur ki, bu qurumlar antiazərbaycan mövqeyindən əl çəkmək istəmirlər, ölkəmizə qarşı əsassız iddialar irəli sürürlər. İndiki həssas məqamda bu cür mövqeyin sərgilənməsi isə təkcə Azərbaycana deyil, ümumilikdə regiondakı proseslərə, Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyinə qarşı yönəlib və onun irəli aparılmasının önünü kəsməyə hesablanıb. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, Aİ, AP həm də Trampın sülh siyasətinin əleyhinə çıxış edir.

İlk növbədə ondan başlayaq ki, dekabrın 2-də Avropa İttifaqı ilə Ermənistan arasında "Avropa İttifaqı-Ermənistan Tərəfdaşlığı üçün Strateji Gündəlik" adlı sənəd qəbul edildi. Burda Bakının narazılığına o səbəb olub ki, ölkənin maraqlarına, sülh prosesinə qarşı bəzi məqamlar yer alıb. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi sənədi Azərbaycan-Ermənistan sülh gündəliyinə zidd addım adlandırıb. Çünki sənəddə postmünaqişə dövründə reallıqları təhrif edilib, bütövlükdə Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh gündəliyini hədəfə alıb.

Orada Qarabağdan könüllü seçim əsasında çıxmış ermənilər "qaçqın, məcburi köçkün" kimi qələmə verilir, Azərbaycana qarşı amansız cinayətlər, terror aktları törətmiş cinayətkar əsir adlandırılır. Eyni zamanda, ikitərəfli sənəddə "Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsinə bir dəfə belə istinad edilmir. Görünən odur ki, Aİ daxilində sorosçu qüvvələr, "voukistlər", liberallar bölgədə yaranan sülh prosesinə xələl gətirmək istəyirlər. Son dövrdə Ermənistanda qeyri-legitim fəaliyyət göstərən Avropa İttifaqının Müşahidə Missiyasının (EUMA) fəallaşması da Aİ-nin bölgədə sülhə qarşı yürütdüyü siyasətin tərkib hissəsi sayılır. Bu missiyanın ilk gündən heç bir rolu olmayıb, yalnız təxribatla, sülh prosesinə zərər vurmağla məşğul olub. Baxmayaraq ki, paraflanmış sülh sazişində üçüncü qüvvənin sərhəddə yerləşdirilməməsi razılaşdırılıb, İrəvan bu istiqamətdə addım atmır. Görünən odur ki, Aİ-nin Ermənistanla birgə fəaliyyətinin əsas məqsədi Vaşinqton razılaşdırmalarının pozulması, onların Paris və Brüssel gündəliyi ilə əvəzlənməsidir.

Aİ-nin ikili yanaşması beynəlxalq məsələlərdə də özünü göstərir. Ukraynaya qarşı apardığı müharibə səbəbindən Rusiyanı sanksiyalarla üzə-üzə qoyan Avropa İttifaqı indiyə qədər ona qarşı 20-yə yaxın qadağa tətbiq edib. Rusiya ilə ticarət edən bir sıra ölkələrin gəmilərinə sanksiya qoyulur, digər ölkələr bunu etdiyi halda etiraz yaratmır. Yaxşı olardı ki, Aİ Azərbaycanın 5 gəmisinə yox, Yunanıstan və Kiprin gəmilərinə qarşı sanksiya tətbiq edərdi. Aİ-nin əsas üzvü Almaniya isə ümumiyyətlə sanksiyalara məhəl qoymur. Məsələn, Rusiyadan hələ də böyük həcmdə neft alır. Ermənistana qarşı da eyni mövqe sərgilənir. Ukraynada müharibə başlayandan bəri Ermənistan Rusiya ilə idxal və ixrac əməliyyatlarında sanksiya altında olan malların paralel idxal və ixracın əsas kanallarından birinə çevrilib. Lakin Aİ Ermənistana qarşı bəyanatlar, sanksiyalar qəbul etmir. Eləcə də, Avropada istehsal olunan elektronika məhz bu ölkə vasitəsilə Rusiyaya satılır. Elə Aİ özü də boru kəməri vasitəsi ilə Rusiyadan qazın alışını azaltsa da, maye qazın alışını əsaslı artırıb.

Avropa Parlamenti ümumiyyətlə antiazərbaycan mövqeyi ilə "məşhurdur". Daim ölkəmiz əleyhinə qətnamələr qəbul edib, bəyanatlar verib, işğalçı Ermənistana qarşı isə sadəcə susub. AP-də Azərbaycanla bağlı insan haqları üzrə dinləmələrin təşkili də eyni məqsədə xidmət edir. Bu dinləmələr bölgədə yaranan sülh prosesinə qarşı təxribatdır və qərəzli yanaşmanın sistematik xarakter daşıdığını göstərir. Vətən müharibəsinə qədər bu qurum bir çox hallarda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə Gürcüstan, Ukrayna və Moldova ərazi bütövlüyünə kimi dəstək vermirdi. Əksinə, Azərbaycana müxtəlif böhtanlar atırdı. Bu isə açıq şəkildə ikili standartlar siyasətidir.

Ermənistanda təkcə 2025-ci ildə 10-larla müxalifətçi, dini xadim, fəal və s. şəxslər uydurma səbəblərlə həbs edilib. Nə üçünsə AP bu haqda indiyədək dinləmələr keçirməyib, hansısa sənəd qəbul etməyib. Avropa Parlamenti müxtəlif vaxtlarda Azərbaycanı müharibə cinayətkarlarını azad etməyə çağırır. Onlardan biri R.Vardanyan Ukraynaya qarşı müharibəni maliyyələşdirən oliqarxlardan biridir. Bunu necə anlamaq olar? Aİ yenidən bölgədə ayırıcı xətlər çəkməyə çalışır. Belə ki, o, Azərbaycanın artan nüfuzundan narahatdır

Lakin hamıya məlumdur ki, Aİ zəifləməkdədir və böyük siyasətdə subyektliyini itirir. Bunu çoxdan qlobal və regional aktorlar anlayıb. ABŞ-ın yeni qəbul edilmiş Milli Təhlükəsizlik Strategiyasında Avropada vüsət almış böhran və dəyərlərin itirilməsi ideyaları bunu açıq nümayiş etdirir. Avropanın taleyi indi Ukraynada həll olunur. Bütün dünyada bu məsələni müzakirə edir. Bu fonda belə cılız və əhəmiyyət kəsb etməyən məsələlərin qabardılması AP-nin qərəzini nümayiş etdirir və ikrah hissi yaradır.

Avropa İttifaqının bölgədə sülh gündəliyinə zidd fəaliyyəti Azərbaycanı təbii ki, yolundan döndərməyəcək. Azərbaycan siyasətinin əsasında milli maraqlar durur və onların reallaşdırılması da davam edəcək. Aİ bölgə ilə bağlı tarixdə qalmış narrativlərdən çıxmayanədək regionda nüfuz qazana bilməyəcək. Avropa Parlamenti isə islamofob və türkofob təsisat sayılır və onların hansı isə müzakirələri və ya qətnamələri bizim üçün heç bir hüquqi təsir yaratmır.

Milli Məclisin deputatı Asim Mollazadə "525"ə deyib ki, Avropa İttifaqının fəaliyyətində korrupsiyanın izləri danılmazdır: "Onlar zəngin erməni lobbisi tərəfindən maliyyələşdirilir və ifadə etdikləri fikirlər məhz erməni lobbisinin fikirləri və istəkləridir. Məqsəd ondan ibarətdir ki, münaqişə bitməsin, Ermənistan hər zaman problemlərlə üzləşsin, bunlar da öz fəaliyyətlərini davam etdirməyə bir səbəb tapsınlar. Avropa İttifaqı da onların istəklərini müvafiq sənədlərlə ifadə edir. Bilirsiniz ki, dəfələrlə Aİ-də, Avropa Parlamentində, Avropa Şurasında müəyyən korrupsiya qalmaqaları olub, korrupsiyanın mövcudluğu ifşa edilib. İndi bizə qarşı qəbul olunan bütün sənədlərin arxasında da məhz korrupsiya amili dayanır".

Deputat deyib ki, Azərbaycan Avropa İttifaqı üçün daha əhəmiyyətli tərəfdaşdır, amma bu amili ona görə nəzərə almırlar ki, qurumda konkret şəxsi maraqlar Aİ-nin maraqlarını üstələyir: "Korrupsiya maraqları Avropa maraqlarından, dəyərlərindən dəfələrlə üstündür. Bəli, Azərbaycan, ölkəmizin həyata keçirdiyi layihələr Avropa ölkələri, Avropa İttifaqı üçün çox önəmlidir, amma korrupsionerlər üçün erməni diasporundan alınan maliyyə daha önəmlidir, nəinki Avropa dəyərləri. Onların dəyərləri yoxdur, onların dəyərləri ancaq imkan daxilində nəyi sata bilirlərsə, satsınlardır".

Avropa Parlamentində insan haqları il bağlı dinləmələrə gəlincə, A.Mollazadə vurğulayıb ki, bunda da məqsəd eynidir: "Biz eyni siyasəti, eyni oyunları görürük. Aİ-nin müşahidə missiyası regionda qalmağa davam edir, bu, əlbəttə ki, proseslərə mənfi təsir göstərir. Məqsəd isə məhz gərginliyin artırılmasıdır. Yenə də qayıdırıq bundan əvvəl dediyim sözlərə və fikirlərə".

Aİ və AP-nin addımlarının sülh prosesinə təsirinə gəlincə, deputat bildirib ki, onlar çox səs çıxarsalar da, əslində zəifdirlər. ABŞ ilə rəqabətdə demək olar ki, mövcud deyillər. Onların təsir imkanları, əməkdaşlığı Rusiya ilə, İranla erməni lobbisinin pulları ilə bağlıdır, amma real siyasətdə və real işlərdə imkanları çox məhduddur.

Deputat Arzuxan Əlizadə isə "525"ə deyib ki, bu, növbəti dəfə qarşılaşdığımız çox təəssüfedici haldır. Ona görə ki, Azərbaycan torpaqları 30 il ərzində işğal altında olanda Aİ ölkələri, o cümlədən həmin vaxt keçmiş Minsk qrupunun həmsədri olmuş Fransa, Avropa Parlamenti işğal faktına göz yumurdular. Azərbaycanın israrlı təkidindən sonra yalnız AŞPA da bir qətnamə qəbul edildi: "İşğalçıya sanksiyalar tətbiq edilmirdi, Azərbaycana dəstək verilmirdi. Azərbaycan öz gücünə, öz imkanları hesabına ərazi bütövlüyünü, suverenliyini bərpa etdi deyə, ölkəmizin üzərinə gəldilər. Biz İkinci Qarabağ müharibəsi dönəmində də gördük ki, dəfələrlə Azərbaycanla bağlı ədalətsiz qərarlar, AP-də qətnamələr qəbul etdilər, faktiki olaraq beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini biz özümüz bərpa etdiyimiz, BMT qətnamələrini özümüz icra etdiyimiz halda Azərbaycanın üzərinə gəlirdilər. Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməklə əslində beynəlxalq hüququn norma və pinsiplərini də bərpa etmiş oldu. Regionda yeni reallıqlar yaratdı və Avropa Parlamentinin guya Ermənistana dəstək verən həmin o qüvvələri fərqində deyillər ki, bu gün Azərbaycan Ermənistanın özü üçün də münbit şərait yaradıb. Tək öz suverenliyini bərpa etməyib, eyni zamanda, Ermənistanın da suverenliyə çatmaq, Rusiyanın boyunduruğundan çıxması üçün imkanlarını genişləndirib. Bunun fərqində deyillər, əsassız iddialar irəli sürürlər, insan haqları, "siyasi məhbus" kimi oyunları ortaya atırlar, təkcə Azərbaycana qarşı deyil, ümumiyyətlə bəşəriyyətə, insanlığa qarşı cinayətlər törətdikləri və cinayətlərini açıq məhkəmədə özlərinin də etiraf etdikləri, çoxsayda sübutlar, dəlillərin olduğu halda, bütün bunarı kənara qoyaraq onları "əsir" kimi qələmə vermək istəyirlər. Öz xoşları ilə Azərbaycanı tərk edən ermənilər guya qovulublar deyə mövqe sərgiləyirlər, halbuki Qərbi Azərbaycandan 100 minlərlə insanımız deportasiyaya məruz qalıb. Bir dəfə də olsun onların taleyi ilə maraqlanmayan həmin o Avropa qurumları bu gün növbəti dəfə belə mövqe sərgiləyir. Bu, xristian təəssübkeşliyidir, İslam dünyasına, türk dünyasına qarşı mövqenin sərgilənməsidir. Belə ədalətsiz mövqe əslində bölgədə dayanıqlı sülhə və sabitliyə olduqca ciddi təhdid törədir. Ermənistanın daxilindəki revanşist qüvvələri ruhlandırmaqla növbəti eskalasiyaya yol açır. Bütün bu addımlar şiddətlə qınanmalıdır".

Deputat deyib ki, istənilən halda Azərbaycan artıq bu bölgədə reallıqları dəyişib, Azərbaycan və Türkiyənin dominantlığı ilə regionda, Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhə nail olacağıq, bu proses davam edəcək, onu önləmək heç bir halda mümkün olmayacaq: "Avropa Parlamenti, digər Avropa təsisatları bundan sonra yüzlərlə kağız parçası da qəbul etsələr, elə zibilliyə atılacaq, heç bir halda bizim mövqelərimizə təsir etməyəcək. Sülh prosesi geridönməz xarakter alıb, ABŞ bu prosesin içindədir, Ermənistan da fərqindədir ki, regiondan kənar qüvvələrə arxalanmaqla nəyəsə nail ola bilməz. Yalnız regionda Azərbaycanla və Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmalıdır ki, özünün dövlətçilik mövqeyini qoruyub saxlasın, iqtisadi inkişafa nail olsun, tranzit ölkəyə çevrilsin, sərhədlər açılsın".

Pərvanə

525-ci qəzet .- 2025.- 19 dekabr (№232).- S.5.