Çarə

Esse

Yayın ilk günü olsa da, yağmurlu havaydı. Sabir pəncərənin qabağında durub küçənin ortasındakı gölməçəyə düşərək çiçək kimi pardaqlanan damlalara baxıb xoş müjdəli günləri xatırlayırdı.

Onda da yayın ilk günü idi. Amma onda yağış yağmırdı, Sabirin indiki kimi beş oğlu bir qızı yox, dörd oğlu, qızı var idi, başqa sözlə, sonbeşiyi hələ dünyaya gəlməmişdi, nəinki gəlməmişdi, heç uzaq gələcəkdə də nəzərdə tutulmurdu.

Ümumiyyətlə, Sabir evlənəndə belə düşünürdü ki, bir qız, bir oğlandan artıq lazım deyil, əlavə övlad, əlavə başağrısıdır. Düşünürdü, lakin hər şey düşündüyünün əksinə oldu. İlk gecədən etibarən həyat yoldaşı Səbinə ilə birləşib həmin yayın ilk gününə qədər dünyaya ard-arda beş, o gündən sonra isə yenə məcburiyyət qarşısında qalıb birini də əlavə edərək altı övlad gətirdilər.

İkinci uşaqdan sonra doğulan uşaqların doğulmasının çeşidli, ancaq qarşısıalınmaz səbəbləri var idi.

Bu səbəblərdən söz açana qədər, həmin gün baş verən hadisədən danışsaq, sözarası üçüncü, dördüncü və beşinci uşağın dünyaya gəlməsinə səbəb olan faktlar da açıqlanacaq.

O zaman sonbeşik bildikləri beşinci uşaq iki yaşına çatar-çatmaz qəflətən iməkləməkdən imtina edib, tarixə qədərki çağlarda olduğu kimi, iki ayağı üstə qalxaraq büdrəyə-büdrəyə yeriməyə başladı. Yeriməyə başladığı gün ayaqqabı ehtiyacı da yarandı.

Otaqda ayaqyalın, çarpayıdan, divandan tuta-tuta, qalxa-yıxıla xeyli gəzəndən sonra ana ürəyi dözmədi, düşündü, ələ fürsət düşən kimi gedib uşağa ayaqqabı alsın. Sən demə, həmin an atanın könlündən də həmin şey keçirmiş:

- Səbinə, bu uşağa ayaqqabı almaq lazımdır.

- Sabir, mən də o fikirdəyəm, yaxşı endirimlər var, maaş olan kimi gedib alacam.

Bir neçə gündən sonra maaş oldu. Sabir son qəpiyə qədər gətirib arvadına verdi.

O gün gec idi. Səbinə səhər kiçikləri böyük qıza tapşırıb sonbeşiyə ayaqqabı almağa getdi.

Yubamnadan alıb qayıtdı. Sonra bir də gedib bir də qayıtdı.

- Uşağa ayaqqabı aldın? - axşam Sabir işdən qayıdanda evə girən kimi birinci soruşduğu bu oldu.

- Aldım. - Səbinə bikefcəsinə cavab verdi.

Sabir, otağın ortasında büdrəyə-büdrəyə dolaşan uşağın ayaqlarına zilləndi:

- Bəs niyə geyindirməmisən, niyə yenə də yalınayaqdır.

- Ayağına olmadı. Bunu deyib Səbinə də uşağın toppuş ayaqlarına baxdı.

- Olmadı?

- Olmadı.

- Onda apar, bir az yekə "razmerə" dəyişdir.

- Aparmışdım, yoxdur.

- Yoxdur, geri qaytar.

- Endirimdir deyə, qaytarmırlar.

Araya sükut çökdü. Sükutu Sabir pozdu:

- Gətir görüm o ayaqqabıları.

Səbinə içində ayaqqabılar olan qutunu gətirib masanın üstünə qoydu. Sabir uşağı dizinin üstündə oturdub toppuş, yumşaq ayaqları xırda ayaqqabıların içinə pərçimləmək istədi, fəqət faydasız. Uşağın ağlamağından bəlli oldu ki, ata uğursuz cəhdlərində onun ayağını ağrıdıb.

Sabir uşağı yerə qoyub ayaqqabıları qutuya qaytardı:

- Olmur.

- Sənə dedim axı, olmur.

Ayağının ağrısı hələ də keçməyən uşağın iməkləyə-iməklənə mızıldanaraq ağlamsınmasını nəzərə almasaq, araya gərgin sükut çökdü.

- Bəs neynəyək? Sabir qutuya qanlı-qanlı baxaraq soruşdu.

- Nə bilim, - deyə Səbinə bu vəziyyətdən çıxış yolu görmədiyini bildirdi.

- Bəlkə qonşularda kiminsə körpəsi var, təklif elə, alan olsa, öz qiymətinə ver getsin.

- Günayın körpəsi var.

- Var? - Sabirin gözlərində ümid işığı yandı, - ona sat... Aldığın qiymətəcə ver, üstümüzdə qalmasın...

- Deyir təzə almışıq, əlavə ayaqqabıya ehtiyac yoxdur.

- Birini də alsınlar, sonra geyinər.

- Dedim, deyir, ona qədər uşağın ayağı yekələnir.

Araya, əvvəlki iki sükutdan daha gərgin sükut çökdü. Sükutu bu dəfə Səbinə pozdu:

- Gərək almayaydım.

- Ta almısan... Çəmini tapmalıyıq.

- Nə çəmi var, nə çarəsi.

- Var! - ani pauzadan sonra Sabir gözləri parlayaraq dedi, - gəl, dünyaya bir uşaq da gətirək, elə təməlini bu gecə qoyaq!

- Ciddi sözündür?

- Ciddi sözümdür! Bir az böyüyən kimi geyinər.

- Dəli olmusan, nədir?! Beş uşağa güc-bəla ilə baxırıq...

- Bəs neynəyək?! Deyirsən, bu ayaqqabılar üstümüzdə qalsın!? - inşallah, yaşyarımında olan kimi geyinər...

- Yenə bir uşaq?!.

- Sən üçüncü uşaqda da etiraz edirdin, - Səbinənin azca süyüldüyünü hiss edən Sabir dəlillər gətirməyə cəhd etdi, - üç təkərli velosiped qalmışdı ortalıqda, nə sata bilirdik, nə də atmağa qıyırdıq. Onda da çarəsini mən tapdım... Gördün, Əlidən sonra Vəli, Vəlidən sonra da Pirvəli sürdü. Hələ bir az böyüyəndə Məmmədəli də sürə bilər.

Səbinənin tərəddüd içində udqunduğunu görən Sabir sözünə daha əzmlə davam edərək fikrini yeni dəlillə əsaslandırdı:

- Səbinə, yadındadır, Vəlinin şalvarı gödəlmişdi, belinə də gəlmirdi. Sən zibilə atmaq istədin, mən qoymadım, dedim, hər şeyin çarəsi var... Sonra onu Pirvəli iki il geyindi.

Beləliklə, Sabir Səkinəni həmişə olduğu kimi, bu dəfə də inandırdı. Darboğaz ayaqqabılarının çarəsi də həmin gecə tapıldı...

...Yayın ilk günü olsa da, yağmurlu havaydı. Sabir pəncərənin qabağında durub küçənin ortasındakı gölməçəyə düşərək çiçək kimi pardaqlanan damlalara baxıb xoş müjdəli günləri xatırlayırdı. Onda da yayın ilk günü idi, amma onda yağış yağmırdı.

İmir Məmmədli

525-ci qəzet .- 2025.- 18 dekabr (№231).- S.14.