Bakı-Belqrad münasibətləri strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində

Azərbaycan Balkan regionu ilə əlaqələrin genişləndirilməsinə xüsusi önəm verir. Son illər bir sıra sahələrdə, o cümlədən enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat-logistika, iqtisadi və digər sahələrdə inkişaf özünü göstərməkdədir. Balkan regionunda xüsusilə Serbiya ilə münasibətlər strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində inkişaf etməkdədir. Fevralın 15-də Azərbaycan Prezidentinin Serbiyaya səfəri, keçirilən görüşlər, imzalanan sənədlər bu mənada mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu sənədlər siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın, energetika və nəqliyyat sahələrində tərəfdaşlığın daha da genişləndirilməsinə xidmət edir. Səfər zamanı dövlət başçılarının mətbuata bəyanatlarında əməkdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoyduğu və bundan sonra daha da inkişaf edəcəyi xüsusi vurğulandı.

Serbiya lideri Aleksandar Vuçiç bildirib ki, iki ölkənin əməkdaşlığı hər bir sahdə inkişaf edir. Belə ki, 2012-ci illə müqayisədə xidmətlər sahəsində ticarət dövriyyəsi əvvəlkindən 16 dəfə çoxdur. Prezident deyib ki, strateji tərəfdaşlıq sayəsində Azərbaycanla yeni əlaqələr, mümkün olan ən yaxın əlaqələr qurmuşuq: "Hesab edirəm ki, bu, Serbiya Respublikası və onun vətəndaşları üçün olduqca vacibdir".

Prezident İlham Əliyev bəyan edib ki, energetika sahəsində iki ölkənin əlaqələri indi çoxşaxəli formatda inkişaf edir: "Bir müddət bundan əvvəl biz Serbiyaya təbii qazın ixracına başlamışıq və bu gün qərara gəldik ki, ixracın həcmini artıracağıq. İndi Serbiya ixrac ediləcək qazı da elektrik enerjisinə çevirərək, artıq təmiz elektrikin əldə edilməsinə də nail olacaq. Bu, həm Serbiya bazarı üçün və gələcəkdə ixrac üçün də imkanlar yaradacaq. Bu gün Azərbaycanın energetika sahəsində ixrac potensialı 2 giqavata bərabərdir. Bu rəqəm artacaq. Çünki biz indi bir çox bərpaolunan enerji stansiyalarının tikintisi ilə məşğuluq və bu sahədə də Serbiya ilə əməkdaşlıq etməyə hazırıq. Biz 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücünü əldə edəcəyik və bunun böyük hissəsi ixraca gedəcək. Bunun üçün bizim yeni və daha genişhəcmli transmissiya imkanlarımız olmalıdır. Çünki bizim əsas ixrac istiqamətimiz Avropa məkanıdır".

Politoloq Şəbnəm Həsənova mövzu ilə bağlı "525"ə deyib ki, Azərbaycan və Serbiya arasında dərinləşən münasibətlər bütün tərəflərə əməkdaşlıq təklif edir. Əməli addımlarla sülhü sübut etməli və təsdiqləməli olduğumuzu bir daha göstərir: "Belqrad və Bakı birbaşa uçuşlar planlaşdırır, eləcə də bu uçuşlar Tbilisi arasında da planlaşdırılır. Serbiya Şərqə doğru tərəfdaşlıqları genişləndirmək və Azərbaycanla da əlaqələri gücləndirmək istəyir. Serbiya və Azərbaycan dünya nizami ilə bağlı ortaq baxışa və fikrə malikdir".

O əlavə edib ki, dünyada baş verən proseslər bütün aktorlardan xarici siyasət prirotetlərini tamamilə və mütləq şəkildə dəyişməyi, yenidən formalaşdırmağı tələb edir: "Belə ki, dünyada qüvvələr balansı dəyişdikcə yeni əməkdaşlıq formatları, qeyri-ənənəvi sazişlər üzə çıxır, gözlənilməyən, proqznozlaşdırılması çətin proseslərin şahidiyik. Kövrək dünya nizamında hər bir ölkə xarici olduğu qədər daxili təhdidlərlə də üz-üzə qalır. Planlaşdırılan əməkdaşlıqlarda orta güclər daha da önə çıxırsa, məhsulun iqtisadi milliyəti müəyyənləşdirilir. Vuçiçin Azərbaycan məhsullarına diqqət çəkməsi də bu deməkdir. Dövlətlərin daxili siyasətinə amansız müdaxilələrin şahidiyik. Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiçin son günlərdə ölkəsinin daxilinə nüfuz etməkdə bəzi xarici qurumları və ya təşkilatları günahlandırdığını görürük. O bildirir ki, bununla bağlı əldə kifayət qədər dəlillər var. Münxen Təhlükəsizlik Konfransında Vuçiç beynəlxalq sistemi və aktorları tənqid etdi və bildirdi ki, sülhə nail olmaq üçün çalışmaq yerinə, qeyri-müəyyən dünya nizamının qorunmasına çalışırlar.

Bu istiqamətdə qeyd olunmalıdır ki, liderlər sadəcə sülhün bərqərar olması üçün çalışmalı deyillər, həm də onu necə əldə etmək haqqında həll variantları axtarmalıdırlar. Xarici və daxili siyasətdə üzləşdiyi təhdid və təzyiqlər fonunda Serbiya güvənə biləcəyi bir aktor axtarır, belə bir siyasi liderə ehtiyac duyulur ki, bunu Azərbaycanın, onun liderinin simasında tapır. Bu gün heç bir qaydanın tətbiq olunmadığı bir nizamda yaşayırıq və belə bir nizamda sülhü gətirmək son dərəcə çətindir. Bu çətinliyin öhdəsindən Prezident İlham Əliyev gəlməyi bacarır. Həm də o dövrdə ki, qlobal maraqlar insan həyatı ilə deyil, resurslarla diktə olunur. Serbiyanın Türkiyə ilə münasibətləri dərinləşdirməyə meyl göstərdiyinin şahidiyik. Habelə, Türkiyənin Ərəb dünyasında və Yaxın Şərqdə artan nüfuzu Serbiyanı məcbur edir ki, Türkiyə və Azərbaycanla münasibətləri müsbət saxlasın.

Bu gün kommersiya mənfəətlərinə önəm verilir və bu istiqamətdə Serbiyanın Azərbaycan məhsullarını idxal etməkdə son dərəcə maraqlı və qətiyyətli olduğunu görürük. Serbiya siyasi və iqtisadi maraqlarını qorumaq üçün intensiv beynəlxalq fəaliyyət göstərir ki, bu istiqamətdə Azərbaycana pənah gətirir. Serbiya enerji təchizatını Rusiyadan uzaqlaşdırır və Avropa Birliyinin alış mexanizmi vasitəsilə təbii qaz almaq üçün Avropa İttifaqından təzyiqlər görür, bu təzyiqlər və rəqabət fonunda Serbiya siyasəti uğurla aparan Azərbaycan liderini seçir. Serbiya Bolqarıstan vasitəsilə Azərbaycandan qaz alır və Serbiyanın Yunanıstandan mayeləşdirilmiş təbii qaza çıxışını təmin edəcək Şimali Makedoniyaya qaz kəmərinin tikintisinə bu il başlanılmalıdır. Serbiya ilə qonşu Rumıniyanı birləşdirən neft kəmərinin 2027-ci ildə başa çatması gözlənilir. Bu istiqamətdə Serbiya Azərbaycanla münasibətlərini dərinləşdirmək yolunu tutur".

Pərvanə

525-ci qəzet .- 2026.- 20 fevral(№7).-S.5.