Ruhun qidası - rəqslər

 

 

 

Milli bayramımız olan Novruzun da tarixi rəqslərimizlə eyni dövrə təsadüf edir. Qayaüstü təsvirlərdə rəqsin daha uzunömürlü olması öz ifadəsini təsdiqini tapıb. Rəqsin ən qədim növü Yallıdır. Çünki xalq məişətinin qədim adətlərini özündə ehtiva etdirən Yallı hesab olunur. Həmçinin Cəngi, Ovçular rəqsi qədimiliyi, milli mental dəyərlərimizin qorunub saxlanılması baxımından bu qəbildəndir.

 

Xalq məişətindəki ənənələr formalaşdıqca rəqslərin bir sıra növləri meydana gəlməyə başlayıb. Bunların toy, el şənlikləri, bayram mərasimləri olmaqla, çeşidli növləri var. Xüsusən toy adətləri, Novruz bayramı şənliklərində ifa edilən rəqslər xalq arasında daha məşhurdur. Novruz bayramı, Səməni rəqsi sırf bayram şənlikləri üçündür. Qaytağı, Qoçəli, Qazağı, Uzundərə ən populyar rəqslərdən hesab olunur.

 

Rəqslər bəzən ifa tərzinə görə qadın kişi üçün iki yerə ayrılır. İnnabı, Mirzeyi, Cəngi s. kimi rəqs nümunələri kişilər üçün nəzərdə tutulub. Qadınlar arasında daha çox məşhur olan rəqslər isə Haxışta, Halay, Nəlbəki s. sayılır. Haxışta rəqs növünün vətəni Naxçıvandır. Bu rəqsdə əsasən Naxçıvanın yerli adət-ənənəsi əks olunur.

 

Azərbaycan xalq adət-ənənələrinin zənginliyi onun rəqslərini bədii cəhətdən bir neçə növə bölür. Lirik, məzəli, idman başqaları rəqslərin çeşidli növlərindən sayılır. Vağzalı, Uzundərə, Naz eləmə, Turacı lirik, Qıtqılda, Məzhəkəli rəqs məzəli rəqs növlərinə daxil edilirlər. Qəhrəmanlıq, çeviklik kimi keyfiyyətləri özündə cəm edən Cəngi, Qılıncla rəqs başqaları idman rəqslərinə aiddir.

 

 

Azərbaycan. - 2021.- 20 mart.- S.8.