Qafqazşünaslığa sanballı töhfə

Milli.Az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, İradə Hüseynovanın ali məktəblər üçün "Qafqaz xalqlarının tarixi" (qədim dövrlərdən zəmanəmizə qədər) dərsliyi işıq üzü görüb. Bakı, "Elm təhsil" 2018, 1248 səh.

Qafqaz xalqlarının tarixi unikal sivilizasiyanın tarixidir - professor, tarix elmləri doktoru İradə Hüseynovanın irihəcmli geniş əhatəli əsərini belə səciyyələndirmək olar.

Bu günlərdə "Elm təhsil" nəşriyyatında Bakı Dövlət Universitetinin "Qafqaz xalqlarının tarixi" kafedrasının müdiri İradə Hüseynovanın ali məktəblər üçün "Qafqaz xalqlarının tarixi" dərsliyi çapdan çıxıb. Bütün dünyanın geosiyasəti üçün mühüm bir regionda xalqların tarixi inkişafının bütün dövrlərini əhatə edən çoxsaylı millətlərin, xalqların qrupların etnik rəngarəngliyini özündə ehtiva edən bu nəşrin Azərbaycanda ərsəyə gəlməsi təsadüfi deyil.

 

Azərbaycan Respublikası Qafqazda qüvvələr nisbətinə görə mühüm mövqelərdən birini tutur. Əsası ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş müstəqil Azərbaycan dövləti təkcə regional miqyasda deyil, həm dünya miqyasında şəksiz liderdir hazırda Ulu Öndər siyasətinin layiqli davamçısı olan Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə dinamik inkişaf edir. Bu gün demək olar, bütün dünya birliyi tərəfindən etiraf edilir ki, Azərbaycan siyasi, iqtisadi, bundan heç az əhəmiyyət daşımayan mədəniyyət təhsil sahələrində aparıcı rol oynayır.

 

Qədim dövrlərdən zəngin mədəni palitrası ilə seçilən Azərbaycan vahid məkanda mehriban qonşuluq şəraitində dinc yanaşı yaşayan gözəl bəhrələr verən ümumi ənənələri olan müxtəlif etnos konfessiyalardan ibarət bütöv bir dünyadır. Əzəldən burada multikulturalizm təkcə tolerantlıq kimi deyil, həm tamdəyərli xalqlar dostluğu kimi səciyyələnib.

 

Haqqında söhbət gedən 1248 səhifədən ibarət irihəcmli dərslik oxuculara Qafqaz xalqlarının tarixi-mədəni irsi ilə maraqlanan, dünyanın inkişafında, bir-birini əvəzləyən nəsillər silsiləsində bu xalqların yerini rolunu aydınlaşdırmaq istəyən hər kəsə kömək edəcək. Qafqazın tarixi müstəqil həyat mədəniyyət hüququnu əsrlər boyu qoruyan xalqların tarixidir. Müəllif vurğulayır ki, dünyanın mədəniyyət, elm təhsil xəzinəsinə sanballı töhfə vermiş Qafqaz xalqlarının nailiyyətləri, ilk növbədə, onların öz səylərinin bəhrəsidir.

 

Qədim dövrlərdən başlayaraq tarixi inkişafı mərhələ-mərhələ təhlil edən İradə Hüseynova qeyd edir ki, Qafqaz birliyi xalqları, onları bir-birindən ayıran müxtəlif həyat şəraitinə, inkişaf sürətinə məsafə uzaqlığına baxmayaraq, çoxsaylı tellərlə bağlıdırlar. Onların bəziləri təsərrüfatçılıq, mədəniyyət dövlət quruculuğunun inkişafında oxşar mərhələləri tez, digərləri gec keçiblər, bir-birinin ixtiralarını əmək vərdişlərini mənimsəyiblər, öz ənənələrini dünyagörüşlərini formalaşdırıblar. Oxuculara təqdim olunan dərslik bizim kim olduğumuzu, tarixi köklərimizin haradan qaynaqlandığını, Avropa Asiya tarixində Qafqaz xalqlarının tutduğu yeri başa düşməyə kömək edəcək. Qafqaz dünyaya verib ondan nələr əxz edib. Dünya mədəniyyətinə sivilizasiyasına layiqli töhfə vermiş Qafqaz xalqları onların təşəkkül inkişaf tarixinin obyektiv gerçək şəkildə təqdim olunmasına layiqdirlər.

 

İradə Hüseynova vurğulayır ki, bəşəriyyət tarixi təkcə xalqların uzaq keçmişini sübut edən qədim dövrə hörmət əlaməti olaraq öyrənməyə çalışmır. Görünür, məqsəd daha dərindir: tutarlı faktlar əsasında xalqların inkişafının həqiqi əhatəli mənzərəsini canlandırmaq.

 

 

facebook.com

 

Native Video by Adributor

 

Kitabda Qafqaz regionunda baş verən hadisələr faktlar sistemləşdirilib, kompleks əsaslandırılmış şəkildə obyektiv şərh edilib. Akademik tərzdə yazılmış əsərdə lüzumsuz ideologiyalaşdırmaya, ehkamçılığa mifləşdirməyə yol verilməyib.

 

Bəzi regional dünya aktorlarının geosiyasi ambisiyaları, keçmişə siyasətçilərin mif yaradıcılığı ilə məşğul olan yalançı tarixçilərin maraqları prizmasından baxılmaması, ərazilərə hansı xalqların birinci sahib olması, onların müstəsnalığı, başqalarından üstünlüyü bir-birinə qarşılıqlı iddiaları - bütün bu məsələlər Qafqaz xalqlarından ilk növbədə Qafqaz üzrə mütəxəssislərdən həmin xalqların müasir dövrə qədərki inkişafının bütün tarixi mərhələlərində ictimai-siyasi proseslərin tədqiqinə daha dərin ölçülüb-biçilmiş yanaşma tələb edir. Bu baxımdan professor İradə Hüseynovanın fundamental əsəri faktlara hadisələrə milli baxışlar, minilliklər ərzində formalaşmış özünəməxsus mədəniyyət, mənəviyyat, ənənələr, mənəvi-əxlaqi dəyərlər prizmasından Qafqaz xalqlarının çoxəsrlik tarixinin yenidən dərk edilməsinə, öyrənilməsinə şərh olunmasına tələbatı dəqiq məqsədyönlü şəkildə stimullaşdırır. Müasir dövrdə Qafqaz ərazisindəki müstəqil dövlətlərdə baş verən hadisələr barədə geosiyasi informasiya dərslikdə ayrıca, yetərincə sanballı bölmədə təqdim edilir.

 

Elmi fəaliyyətinin böyük hissəsini gənc nəslin ümumbəşəri milli dəyərlərə hörmət ruhunda tərbiyə olunmasına həsr etmiş müəllifin çoxillik elmi-tədqiqat pedaqoji fəaliyyətinin bəhrəsi olan "Qafqaz xalqlarının tarixi" kompleks sistemləşdirilmiş nəşrdir. Dərslik yeni reallıqlar, əsaslı şəkildə dəyişmiş geosiyasi şərtlər nəzərə alınmaqla, innovativ əsasda hazırlanıb. Bəzi xalqların etnik müstəsnalığına sosial sifarişlərin qarşısını almaq məqsədi daşıyan kitab "Biz sülh tərəfdarıyıq. Azərbaycanda, bütün Qafqaz regionunda bütün dünyada sülhün bərqərar olması bizim ən ümdə arzumuzdur", - deyən Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin irəli sürdüyü sülhməramlı "Ümumqafqaz evi" ideyasını obyektiv əks etdirir.

 

Tarixin elmi konsepsiyasını - şəksiz təlim tərbiyə vasitəsi olan biliklərin obyektivliyini rəhbər tutan professor İradə Hüseynova bu əsərinə xeyli faktoqrafiq analitik material, çoxsaylı yazılı mənbələrdən, habelə artefaktlardan məlumat, oxucuların dərin düşünməsinə onların öz mövqeyinin formalaşmasına kömək edən əlavə informasiya daxil edib. Nəşr hər bir oxucunu xalqların tarixi-mədəni irsinin nəsildən-nəslə ötürülməsi qorunub saxlanılması problemləri aspektləri barədə düşünməyə sövq etmək üçün nəzərdə tutulub.

 

Tarixi biliklərin əldə edilməsi dünyanın tarixi prosesində Qafqaz xalqlarının yerini rolunu başa düşməyə, onların dünya sivilizasiyasına töhfəsini qiymətləndirməyə, sələflərinin təcrübəsini mənimsəməyə dürüst qavramağa, indiki gələcək hadisələrə münasibət formalaşdırmağa kömək edəcək. Bakı Dövlət Universitetinin "Qafqaz xalqlarının tarixi" kafedrasının müdiri, tarix elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Müəllimi, Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) Siyasi Şurasının üzvü, partiyanın humanitar məsələlər komissiyası sədrinin müavini, elm, təhsil texnologiyalar sahəsində xidmətlərinə görə Beynəlxalq Sokrat Mükafatı (Oksford, Böyük Britaniya) laureatı İradə Hüseynovanın fundamental əsəri bu baxımdan elm təhsildə əlamətdar hadisədir.

 

Qeyd edək ki, professor İradə Hüseynova 250-dən çox elmi əsərin, o cümlədən elmi monoqrafiyaların, dərsliklərin, tədris vəsaitləri proqramlarının müəllifidir.

 

Qədim zamanlardan bu günümüzə qədərki dövrü əhatə edən, ali məktəb tələbələri, magistrantlar, Qafqazşünas alimlər, tarix, regionşünaslıq, etnosiyasət, dünya geosiyasəti, beynəlxalq münasibətlərlə məşğul olan alim mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulan bu dərslik, həmçinin Qafqaz regionunun bu regionda yaşayan xalqların tarixi, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, mədəni həyatı ilə maraqlanan hər kəsə praktiki yardım göstərəcək.

İki sahil.- 2018.- 17 fevral.- S.12.