Onun həyat filmi
Şamil Mahmudbəyov yad edildi
Uğurlu-uğursuz,
bədbəxt-xoşbəxt, aqil-cahil, nikbin-bədbin...
kimi əksləşmələrdə
keçir ömür.
Beləcə, ya kimlərinsə
yaddaşında yaxşı
adam kimi
qalmaq üçün
özündən xərcləyirsən,
ya da içindəki
eqoya külli-kainatı
qurban verib yaşayırsan. Nəhayətdə onsuz da unudulmursan. Axı insan unudulmamaq üçün yaşayır...
Bir də başqalarının
elədiyi pisliyə eynilə cavab verməyib, elə hey yaxşı adam
olmaq istəyənlər
var. Bax o adamları yad edən hər
kəs gözəl söz və xatirələrinin sonunda “heyf səndən...” deyə köks ötürür.
Bu günlərdə (11 oktyabr) Dövlət Film Fondunun keçirdiyi xatirə gecəsinə toplaşanlar da onu məhz belə
xatırladılar. Çünki
o təkcə yaxşı
insan, bütöv xarakterli şəxsiyyət,
mərdliyini qalxan edən repressiya damğalı bəyzadə
yox, həm də istedadlı rejissor, yüksək peşəkarlığı ilə
seçilən kino xadimi idi...
Əməkdar incəsənət xadimi,
Dövlət mükafatı
laureatı, görkəmli
kinorejissor Şamil Mahmudbəyovun anadan olmasının 95 illiyinə
həsr edilmiş xatirə gecəsi Mədəniyyət Nazirliyi,
Azərbaycan Respublikası
Kinematoqrafçılar İttifaqı
və Dövlət
Film Fondu tərəfindən
təşkil edilmişdi.
Tədbir iştirakçıları əvvəlcə
kinorejissorun ömür
səhifələrinin əks
olunduğu videoçarxı
izlədilər.
Kino tarixçisi, Əməkdar
incəsənət xadimi
Aydın Kazımzadə,
rejissor, Əməkdar
artist Elxan Qasımov, Əməkdar incəsənət
xadimi, kinooperator, rejissor Nizami Abbas və başqaları
çıxış edərək
sənətkarla bağlı
xatirələrini bölüşdülər.
Rusiyada peşəkar kinorejissor təhsili alan,
şəcərəsindən gələn milli təəssübkeşliyi müxtəlif
formalarda kino nümunələrindən keçirən,
məhz bu xüsusiyyətinə görə
təzyiqləri də
daim hiss edən nikbin adamı sevgi ilə xatırladılar. Gördüyü haqsızlıqlara rəğmən
heç vaxt sənətindən küsüb
bezməyən fədakar
insanın kino tariximizdə silinməz izini dönə-dönə
qeyd etdilər.
Onun peşəkar rejissor kimi filmlərə gətirdiyi yeniliklərdən,
aktyorlarla işindən,
filmin texniki həllindəki ustalığından,
insan, dost, həmkar kimi əngin xüsusiyyətlərindən danışdılar.
Gah kövrəldilər, gah gülümsədilər. Şamil Mahmudbəyovu özü kimi, layiq olduğu
qədərində səmimiyyət
və sevgi ilə xatırladılar.
Milli kinomuzun
canlı ensiklopediyası
Aydın Kazımzadə
rejissorun həyat tarixçəsinə geniş
nəzər saldı. Hələ ömrünün
ilk illərindən onu
təqib edən kədər və əzablardan bəhs etdi, rejissor kimi ekran həyatı
verdiyi filmlərindən
söz açdı.
Moskvada Ümumittifaq Dövlət
Kinematoqrafiya İnstitutuna
daxil olub, görkəmli rejissor S.Gerasimovun və aktrisa T.Makarovanın kursunda təhsil almasından, 1954-cü ildən
Bakı kinostudiyasında
(Cəfər Cabbarlı
adına “Azərbaycanfilm”
kinostudiyasında) rejissor
vəzifəsində çalışmasınadək
keçən dövrü
analiz etdi.
Bildirdi ki, bir neçə
il rejissor
assistenti və 2-ci rejissor kimi çalışan
Ş.Mahmudbəyovun kinoda
ilk işi 1960-cı ildə
çəkdiyi “Əyri
yolla qazanc” adlı qısametrajlı
film olub: “Sonrakı illərdə o, “Romeo mənim
qonşumdur” lirik komediyasını, “Qaraca qız” kinonovellasını,
müxtəlif janrlara
aid “Torpaq. Dəniz. Od. Səma”, “Həyat bizi sınayır”, “Skripkanın sərgüzəşti”,
“Dörd bazar günü”, “Dərviş
Parisi partladır” (K.Rüstəmbəyovla birlikdə),
“Bayquş gələndə”,
“Od içində”, “Tənha narın nağılı” (H.Turabovla
birlikdə) və başqa filmləri çəkib”.
Çıxışlarda rejissorun 1969-cu ildə ekranlaşdırdığı “Şərikli çörək”
filminin ona böyük şöhrət
qazandırdığı vurğulandı. Elxan Qasımov rejissora bu filmin Böyük
Vətən müharibəsindən
sonrakı ilk illərdə
Bakı və bakılılar haqqında
səmimi söhbət,
ilıq xatirə tablosu olduğunu və ümumiyyətlə,
rejissorun bütün ekran işlərində həzin və səmimi duyğuları ön çəkməyə
çalışdığını bildirdi.
Çıxış edənlər Ş.Mahmudbəyovun
aktyor işini də qeyd edərək
kinoyaddaşa köçən
obrazlarını da xatırladılar. “Yenilməz
batalyon”dakı Qaçaq
Əlimərdanı ustalıqla
ifa etdiyini, “Fəryad” bədii filmində isə erməni həkimin mənfi obrazını inandırıcı canlandırdığını
dedilər. “Mozalan” satirik kinojurnalı üçün
çəkdiyi və
çəkildiyi filmlərdəki
işini vurğuladılar.
Ömrünün sonunadək sevimli
işi ilə məşğul olduğunu,
hər televiziya, sənədli filmə belə böyük eşqlə ekran ömrü verməyə çalışdığını bildirdilər. Rejissorun tamamlamağa
macal tapmadığı
“Divar” və “İnsan” adlı televiziya kinolentlərinin yaradıcılığının son akkordu olduğunu dedilər.
İstər rejissor, istərsə
də insan olaraq xeyirxahlıq, təvazökarlıq və
səmimiyyəti həyat
şüarı edən
kino adamının xatirə gecəsi haqq elədiyi tamaşaçı sevgisi
və alqışı
ilə bitdi...
HƏMİD
Mədəniyyət.- 2019.- 18
oktyabr.- S.1;6.