Qaranlığa dirənən ruhun qələbəsi

Sübhün soyuq nəfəsi Bakının sükutuna bürünmüş Şəhidlər Xiyabanının üzərindən keçdikcə, insan burada zamanın adi axarından qopduğunu hiss edir. Hər il yanvarın bu sarsıdıcı günündə ayaqlarım məni bura - şəhərin ən uca nöqtəsinə, sükutun ən uca səslə danışdığı məkana gətirir. Bura adi bir məzarlıq deyil; bura bir millətin taleyinin dəyişdiyi, kədərin qürurla qardaş olduğu, ölümün ölməzliyə məğlub edildiyi müqəddəs bir and yeridir.

Xiyaban boyu uzanan o al-qırmızı qərənfil dənizinə baxıram. Qəribədir, başqa vaxt zəriflik rəmzi olan bu güllər, yanvarın şaxtasında soyuq mərmər lövhələrin üzərinə səpələnəndə sanki bir xalqın damarlarından axan isti qana çevrilir. Hər qərənfil bir yarımçıq qalmış sevdanın, bir deyilməmiş sözün, bir yarımçıq taleyin pıçıltısıdır. Bu qırmızılıq bizə hər addımda xatırladır ki, bu gün üzərində azad nəfəs aldığımız bu torpaq, o gecə öz köksünü tankların qarşısına sipər edən oğul və qızlarımızın son nəfəsi ilə isinib.

Düşüncələrim məni o zülmət gecəyə - imperiya zülmünün sonuncu və ən qanlı pərdəsinin açıldığı ana aparır. O gecə Bakı küçələrində təkcə polad tanklarla dinc insanlar qarşı-qarşıya gəlməmişdi. O gecə əslində iki fərqli dünya toqquşurdu: çürüməkdə olan bir imperiyanın qorxusu və yenicə doğulmaqda olan bir millətin azadlıq iradəsi. Güllə səsləri gecənin bağrını yardıqca sovet rejimi elə zənn edirdi ki, qan tökməklə qorxu toxumu əkəcək. Lakin yanvarın 20-də Bakının küçələrində hər damla qandan qorxu deyil, müstəqillik bayrağı boy verdi. Şəhidlərimiz canlarını fəda edərkən, Azərbaycanın istiqlal ağacının köklərini öz qanları ilə suvardılar.

Məhz həmin ağır anlarda, xalqın səsi boğulmaq istənəndə, sükutu parçalayan kəskin və cəsarətli bir nida ucaldı. Heydər Əliyevin Moskvadakı o məşhur bəyanatı bir siyasi etirazdan daha çox sarsılmış bir millətin qürurunun yenidən ayağa qalxması idi. O səs Bakıdakı qaranlığı yırtan ilk ümid işığı oldu. Bu gün Xiyabanda addımladıqca anlayırsan ki, o gün atılan o nəhəng addımlar, bu gün sahib olduğumuz qüdrətli dövlətin təməl daşlarıdır. O dövrdə nümayiş etdirilən milli iradə, illər sonra müstəqil Azərbaycanın sarsılmaz dövlətçilik xəttinə çevrildi.

İndi isə ətrafa baxıram... Xiyabanın sonundakı əbədi məşəlin alovu rəqs etdikcə, sanki şəhidlərimizin ruhu ilə səssiz bir dialoqa giririk. Uzun illər bura gələndə içimizdə bir nisgil, bir intiqam yanğısı, boynumuzda isə ağır bir mənəvi borc vardı. Amma indi ziyarətin rəngi və ruhu tamam başqadır. Çünki artıq Şuşanın dağılmayan dumanı, Xankəndinin azad havası bu məzarların üzərindən keçib Xəzərə qovuşur. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə qazanılan Zəfər, əslində 20 Yanvar gecəsi qaranlığa dirənən o məğrur ruhun tam qələbəsidir. Şəhidlərimizin yarımçıq qalmış arzuları bu gün bütöv bir Azərbaycanın reallığına çevrilib.

Mən bu silsilə məzarların arasından keçdikcə dərk edirəm ki, bura bir fərd kimi gəlsəm də, buradan bütöv bir tarixin məsuliyyətini çiyinlərində daşıyan milli yaddaşın varisi kimi ayrılıram. Anlayıram ki, 20 Yanvar bizim üçün "ağlar-gülər" bir tarixdir. Biz ağlayırıq - itirdiklərimiz üçün, biz gülürük - qazandığımız və əbədi etdiyimiz müstəqillik üçün. Bu qanlı və şərəfli səhifə bizə bir həqiqəti sarsılmaz bir inamla öyrətdi: Azadlıq bəxşiş deyil, o, qanla, canla və polad tək birliklə qazanılan müqəddəs bir tacdır.

Gün yavaş-yavaş yüksəlir, izdiham artır. Körpə uşaqlar kiçik əllərində tutduqları qərənfilləri soyuq mərmərlərin üzərinə ehtiramla qoyurlar. Bu, yaddaşın və sevginin nəsillərdən-nəsillərə ötürülən estafetidir. Nə qədər ki, o uşaqlar bu yolları tanıyır, nə qədər ki, qərənfillər bu torpağı hər yanvarda al rəngə boyayır, Azərbaycanın istiqlal günəşi heç vaxt batmayacaq.

Ruhunuz şad olsun, ey tarixin axarını qanı ilə dəyişən böyük insanlar!Siz öldünüz ki, Vətən yaşasın. Və bu gün Vətən öz tarixinin ən qüdrətli çağını yaşayırsa, deməli, sizin hər biriniz bu böyük Zəfərin əbədi ortağısınız.

İlahə Allahverdiyeva

Olaylar.- 2026.- 16-22 yanvar, №2.- S.8.