İnzibati hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinə əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə[1]

Azərbaycan RESPUBLİKASININ Qanunu

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qərara alır:

Azərbaycan Respublikasının 1984-cü il 18 dekabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmiş İnzibati Hüquqpozmalar haqqında Azərbaycan Respublikası Məcəlləsinə (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1984-cü il, № 23, maddə 198; 1985-ci il, № 3, maddə 33, № 9, maddə 112, № 11, maddə 130, № 21, maddə 204; 1986-cı il, № 6-7, maddə 24, № 12, maddə 72; 1987-ci il, № 1-2, maddə 6, № 6, maddə 48, № 12, maddə 118, № 15-16, maddə 153, № 21, maddə 215, № 24, maddə 250; 1988-ci il, № 1, maddə 1, № 5-6, maddə 35, № 8, maddə 58, № 10, maddə 79, № 15, maddə 139, № 16, maddə 150, № 18-19, maddə 173, № 22-23, maddə 220; 1989-cu il, № 4, maddə 27, № 9, maddə 69, № 13-14, maddə 107; 1990-cı il, № 8, maddələr 53, 55, № 12, maddə 155; 1991-ci il, № 12-13, maddə 203, № 14, maddə 236; 1992-ci il, № 16, maddə 687, № 18, maddələr 828, 829, № 21, maddə 922; 1993-cü il, № 6, maddə 158, № 15, maddə 423; 1994-cü il, № 9, maddə 97; 1995-ci il, № 7, maddə 135, № 22, maddələr 348, 357; Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1997-ci il, № 2, maddə 142, № 3, maddə 202, № 4, maddələr 287, 296, 301, 303, № 5, maddələr 388, 394, 419, 420, № 6, maddə 457; 1998-ci il, № 1, maddə 9, № 2, maddə 60, № 5 maddələr 305, 306, № 6, maddə 367, № 8, maddə 488; 1998-ci il 24 noyabr tarixli, 542-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu; 1999-cu il 30 mart tarixli, 636-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu; 1999-cu il 30 mart tarixli, 637-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu; 1999-cu il 30 mart tarixli, 639-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu; 1999-cu il 30 mart tarixli, 642-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu; 1999-cu il 30 mart tarixli, 645-IQD saylı Azərbaycan Respublikasının Qanunu) aşağıdakı əlavələr və dəyişikliklər edilsin:

I. 249-cu və 251-ci maddələr aşağıdakı redaksiyada verilsin:

«Maddə 249. İnzibati qaydada tutma

İnzibati qaydada tutma, yəni fiziki şəxsin azadlığının qısa müddətə məhdudlaşdırılması, müstəsna hallarda inzibati hüquqpozma haqqında işin düzgün və vaxtında baxılmasını və ya inzibati hüquqpozma haqqında iş üzrə qərarın icrasını təmin etmək üçün zəruri hesab edildikdə tətbiq oluna bilər. İnzibati qaydada tutma aşağıda göstərilən səlahiyyətli orqanlar (vəzifəli şəxslər) tərəfindən həyata keçirilir:

1) daxili işlər orqanlarının vəzifəli şəxsləri — xırda xuliqanlıq edildikdə, şəxs polis işçisinin, habelə hərbi qulluqçunun qanuni sərəncamına və ya tələbinə qəsdən tabe olmadıqda, şəxs insan ləyaqətini alçaldan və ictimai əxlaqı təhqir edən sərxoş vəziyyətdə ictimai yerlərə gəldikdə, ov, balıq ovu və balıq ehtiyatlarını mühafizə qaydaları pozulduqda;

2) sərhəd qoşunları — sərhəd rejimi və ya Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində rejim pozulduqda;

3) mühafizə olunan obyektin olduğu yerdə hərbiləşdirilmiş mühafizə dəstəsinin yuxarı vəzifəli şəxsi — mühafizə edilən obyektlərə, digər dövlət əmlakına və ya ictimai əmlaka qəsd edilməsi ilə əlaqədar hüquqpozmalar törədildikdə;

4) hərbi avtomobil müfəttişliyinin vəzifəli şəxsləri — Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin nəqliyyat vasitələrini idarə edən sürücülər və ya başqa şəxslər tərəfindən yol hərəkəti qaydaları pozulduqda;

5) fövqəladə vəziyyət elan olunmuş yerin komendantlığının və xüsusi idarəetmə orqanının vəzifəli şəxsləri — fövqəladə vəziyyət rejimi pozulduqda.

İnzibati qaydada tutulan şəxsin xahişi ilə onun olduğu yer haqqında dərhal yaxın qohumlarına, işlədiyi və ya təhsil aldığı yerin müdiriyyətinə, eləcə də vəkilinə məlumat verilir.

Yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin inzibati qaydada tutulması haqqında onun valideynlərinə və ya qanuni nümayəndələrinə məlumat verilməsi məcburidir.

İnzibati qaydada tutulan şəxsə bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş hüquqları izah olunmalı, bu barədə inzibati qaydada tutma haqqında protokolda qeyd edilməlidir.

«Maddə 251. İnzibati qaydada tutma müddətləri

İnzibati hüquqpozma törətmiş şəxsin inzibati qaydada tutulması, bu maddənin ikinci və üçüncü hissələri istisna olunmaqla, üç saatdan çox ola bilməz.

Sərhəd rejimini və ya Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədinin buraxılış məntəqələrində rejimi pozduğuna görə barəsində inzibati hüquqpozma haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxs tərəfindən törədilən hüquqpozmanın hallarını, habelə onun şəxsiyyətini müəyyən etmək üçün inzibati qaydada tutma 24 saatadək müddətə və ya hüquqpozma törədənin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədləri olmadıqda, hakimin sanksiyası ilə üç günədək müddətə tətbiq edilə bilər.

Barəsində inzibati həbs tənbeh növünün tətbiqini nəzərdə tutan inzibati hüquqpozma haqqında iş üzrə icraat aparılan şəxsin inzibati qaydada tutulması 24 saatdan çox ola bilməz.

İnzibati qaydada tutma müddəti pozuntu törətmiş şəxs faktiki olaraq saxlanıldığı andan, sərxoş halda olmuş şəxsin isə, ayıldığı vaxtdan hesablanır».

II. Məcəlləyə aşağıdakı redaksiyada 249-1, 250-1 və 259-1-ci maddələr əlavə edilsin:

«Maddə 249-1. İnzibati qaydada tutma haqqında protokol

İnzibati hüquqpozma törətmiş şəxsi tutma haqqında hər bir halda protokol tərtib edilir və orada aşağıdakılar göstərilir:

protokolun tərtib edildiyi tarix və yer;

protokolu tərtib etmiş şəxsin vəzifəsi, soyadı, adı və atasının adı;

tutulanın şəxsiyyəti haqqında məlumat;

tutmanın vaxtı və səbəbləri.

Protokol onu tərtib etmiş vəzifəli şəxs və tutulmuş şəxs tərəfindən imzalanır. Tutulmuş şəxs protokolu imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə protokolda qeyd edilir. Tutulmuş şəxsin izahat və protokolun məzmunu barədə öz mülahizələrini təqdim etmək, habelə protokolu imzalamaqdan imtina etməsinin səbəblərini göstərmək hüququ vardır. Onun bu izahatı və mülahizələri protokola əlavə olunur.»

«Maddə 250-1. İnzibati qaydada tutulmuş şəxsin hüquqlarının təmin edilməsi

Səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) inzibati hüquqpozma törətmiş şəxsin bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş hüquqlarının təmin edilməsi üçün aşağıdakı tədbirləri görməlidir:

tutulmuş şəxsi inzibati hüquqpozma haqqında protokolla tanış etməlidir;

tutulmuş şəxsə dərhal onun tutulmasının əsaslarını bildirməli, onun hüquqlarını izah etməlidir;

tutulmuş şəxsin xahişi ilə yaxın qohumlarına, işlədiyi və ya təhsil aldığı yerin müdiriyyətinə, yaxud vəkilinə məlumat verməlidir;

tutulmuş yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin valideynlərinə və ya qanuni nümayəndələrinə dərhal məlumat verməlidir;

tutulmuş şəxslə davranışda onun şəxsiyyətinə və ləyaqətinə hörmətlə yanaşmalıdır;

tutulmuş şəxsə öz vəkili ilə əlaqə saxlamaq və onunla görüşmək imkanı yaratmalıdır;

tutulmuş şəxsin öz vəkili olmadıqda ona müvəqqəti saxlama yeri üzrə ərazidə hüquq məsləhətxanasında fəaliyyət göstərən vəkillərin siyahısını təqdim etməlidir, seçilmiş vəkillə əlaqə saxlamaq və onunla görüşmək imkanı yaratmalıdır.»

«Maddə 259-1. Vəkilin iştirakının məcburiliyi

İnzibati qaydada tutulan yetkinlik yaşına çatmayanların, lal, kar, kor, fiziki və ya psixi qüsurları üzündən özlərinin müdafiə hüququnu həyata keçirə bilməyən sair şəxslərin işlərində, habelə inzibati tənbeh növü kimi inzibati həbsin tətbiqini nəzərdə tutan inzibati hüquqpozma törətmiş şəxslərin işlərində vəkilin iştirakı məcburidir.

Belə hallarda vəkil inzibati hüquqpozma haqqında iş üzrə icraatda iştirak etməyə səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) tərəfindən inzibati hüquqpozma haqqında və ya inzibati qaydada tutma haqqında protokol tərtib edildiyi vaxtdan buraxılır.

Əgər bu müddətdə inzibati hüquqpozma törətmiş şəxs tərəfindən seçilmiş vəkilin gəlməsi qeyri-mümkündürsə, səlahiyyətli orqan (vəzifəli şəxs) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş qaydada həmin şəxsi vəkillə təmin edir.

Maddi vəziyyətinə görə öz hesabına vəkil tutmaq imkanı olmayan inzibati qaydada tutulmuş şəxsə dövlət hesabına hüquqi yardım göstərən vəkil öz vəzifələrini yerinə yetirməkdən imtina edə bilməz.

Bu maddədə göstərilən hallarda vəkil öz vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya yerinə yetirməkdən imtina etdikdə, o, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyır.»

III. Məcəllədən 250-ci maddə çıxarılsın.

IV. Bu Qanun dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər ƏLİYEV

Bakı şəhəri, 24 mart 2000-ci il

№ 855-IQD

Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik toplusu.-2000.- 30 iyun, № 6.- S. 2479-2482.