Azərbaycan Respublikası Elmi-Sahəvi
Kitabxanasının
NÜMUNӘVİ ӘSASNAMӘSİ
1. Ümumİ müddəalar
1.1. Respublika
Elmi-Sahəvi Kitabxanası
(bundan sonra – Kitabxana) respublikada elm, texnika, təhsil,
mədəniyyət, tibb
və səhiyyə, kənd təsərrüfatı
sahələrində müvafiq
icra hakimiyyəti strukturlarının kitabxana
şəbəkəsinə məlumat-biblioqrafiya və
kitabxana xidmətini həyata keçirən elmi-metodik əlaqələndirmə
mərkəzidir, vahid
elmi-məlumat sisteminə
daxildir.
Kitabxana elmi sahəsinə və oxucu qruplarına görə ixtisaslaşdırılan,
milli xarici ədəbiyyat fondlarına
malik olan baş kitabxana-biblioqrafiya və informasiya müəssisəsidir, öz
profili üzrə kitabxanalararası abonement və metodik mərkəz funksiyasını
yerinə yetirir.
1.2. Kitabxana öz
fəaliyyətində Azərbaycan
Respublikasının Konstitusiyasını,
“Mədəniyyət haqqında”
və “Kitabxana işi haqqında” Azərbaycan Respublikasının
qanunlarını və
həmin qanunlardan irəli gələn qanunvericilik aktlarını,
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının
qərar, əmr, sərəncam və göstərişlərini və
bu Əsasnaməni rəhbər tutur.
1.3. Kitabxana müvafiq
icra hakimiyyəti orqanının tabeliyindədir.
2. Vəzİfələri
2.1. Kitabxana:
xidmət etdiyi
sahəyə uyğun
Azərbaycan Respublikası
Prezidentinin fərmanlarını,
müvafiq icra hakimiyyəti orqanının
qərar, əmr, sərəncam və göstərişlərini təbliğ
edir, mütəxəssislərə
hərtərəfli məlumat-biblioqrafiya
və kitabxana xidməti göstərir;
mütəxəssislərə məlumat xidmətinin təşkilində elmi idarə və müəssisələrlə qarşılıqlı
əlaqə saxlayır,
oxuculara məlumat-biblioqrafiya
xidməti işinin təşkilində kompüter
texnikasını tətbiq
edir;
kitabxanaşünaslığa və biblioqrafiyaşünaslığa
dair respublikada aparılan elmi tədqiqat və elmi-metodik işlərdə,
beynəlxalq miqyasda sahə və sahələrarası tədqiqatlarda
iştirak edir;
daxil olduğu sistemin kitabxanalarının
fəaliyyətini istiqamətləndirmək
məqsədi ilə məlumat bankları hazırlanması işində
iştirak edir;
“İnternet” sistemi vasitəsilə
respublika və xarici ölkələrin kitabxanaları, informasiya arasında məlumat-biblioqrafiya
və kitabxana işini əlaqələndirir;
kitabxana fondunda
olan qiymətli nəşrlərin üzə
çıxarılması, uçotu və mühafizəsi ilə məşğul olur.
3. Hüquqları
3.1. Kitabxana:
müvafiq icra hakimiyyəti sisteminin kitabxanaları üzrə
elmi-metodik mərkəz
statusuna malikdir;
müvafiq icra hakimiyyəti sistemindəki
kitabxanaların fəaliyyətini
öyrənir, metodik köməklik göstərir,
təklif və tövsiyələr verir, müəyyənləşdirilmiş qaydada onların işi haqqında illik hesabat və
başqa məlumatlar alır;
kitabxanaların fəaliyyətini
gücləndirmək məqsədi
ilə onların strukturlarında dəyişikliklər
haqqında təkliflər
verir;
kitabxana şəbəkəsinin
işçilərinin attestasiyadan
keçirilməsi işində
iştirak edir, onların maddi və mənəvi cəhətdən həvəsləndirmə,
mükafat və fərqlənmə nişanlarına
təqdim olunması üçün təkliflər
verir;
bazası əsasında
ixtisasartırma və
yenidən hazırlanma
kursları təşkil
edir;
başqa sistem kitabxanaları, idarələri
və təşkilatları
ilə müəyyənləşdirilmiş
qaydada yazışmalar
aparır;
müvafiq icra hakimiyyətinin tapşırığı
ilə beynəlxalq miqyaslı tədbirlərdə
kitabxana, məlumat-biblioqrafiya
məsələləri üzrə
şəbəkəni təmsil
edir;
kitabxana istifadəyə
yaramayan hala düşmüş kitabları
müəyyən olunmuş
qaydada fonddan çıxarır;
fiziki və hüquqi şəxslər
tərəfindən kitabxanaya
dəymiş ziyanın
ödənilməsini kitabxana
qanunvericilikdə müəyyən
edilmiş qaydada tələb edir;
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 25 sentyabr tarixli 418 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Kitabxanaların çap məhsullarının pulsuz məcburi nüsxələri ilə təchizatı Qaydası”na uyğun olaraq çap məhsullarının pulsuz məcburi nüsxələrini alır.[6]
4. İşin təşkili
4.1. Kitabxana:
fondun tərkibinin
təkmilləşdirilməsini təmin edir;
fondu respublika və xarici dövlətlərdə çıxan
profilinə uyğun ədəbiyyatla komplektləşdirir;
beynəlxalq kitab
mübadiləsini həyata
keçirir;
komplektləşdirmə işinə kömək məqsədi ilə sorğu aparatı təşkil edir (komplektləşdirmənin mövzu
planı, cari komplektləşdirmənin kartotekası);
çap nəşrlərinin
ümumi və fərdi uçotunu aparır;
ədəbiyyatı elmi və texniki
cəhətdən işləyir;
fondu kataloqlaşdırır;
kitab fondunun tərkibinin optimallaşması
üzrə iş aparır, ədəbiyyatı
seçir, mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq məzmunca köhnəlmiş və istifadəyə yararsız
ədəbiyyatı silir,
mübadilə fondu üçün ədəbiyyatı
ayırır və az istifadə olunan kitabları depozitar mühafizəyə
verir;
müvafiq icra hakimiyyəti müəssisələrində
kitabxana xidmətini həyata keçirir, onların elmi-tədris fəaliyyətinin və ixtisas biliklərinin artırılmasına kömək
edir;
oxuculara oxu zallarında, abonementdə,
səyyar məntəqələrində
qiyabi və kitabxanalararası abonement
(KAA) vasitəsilə xidmət
edir;
oxucularla fərdi
iş aparır və ədəbiyyat seçməkdə onlara yardım edir;
ədəbiyyatın təbliğində müasir
forma və metodlardan istifadə edir;
respublikada görkəmli
elm xadimlərinin əsərlərinin əlyazmalarının,
nadir nəşr nümunələrinin fondunu
yaradır;
müvafiq icra hakimiyyətinin əməkdaşlarına,
kitabxananın oxucularına
informasiya-biblioqrafiya xidmətini
təşkil edir;
cari biblioqrafiya
kartoteka, biblioqrafik mövzu kartotekaları yaradır;
məlumat-biblioqrafiya işi aparır, oxucuların sorğusuna əsasən şifahi və yazılı arayışlar verir;
oxucular arasında
kitabxana, məlumat-biblioqrafiya
biliklərini təbliğ
edir;
fonda daxil olan ədəbiyyatı əhatə edən biblioqrafik vəsaitləri,
tövsiyə biblioqrafik
göstəriciləri, cari
retrospektiv və mövzu göstəriciləri
hazırlayır və
təbliğ edir;
elmi-metodik mərkəz
kimi rəhbərlik etdiyi kitabxana şəbəkəsinin nəşriyyat
fəaliyyətini əlaqələndirir
və ümumi planını tərtib edir;
metodik rəhbərliyi
həyata keçirmək
üçün aşağıdakı
funksiyaları yerinə
yetirir:
müvafiq icra hakimiyyətinin kitabxana şəbəkəsinin strukturunu
dəyişdirmək və
təkmilləşdirmək üçün təkliflər
verir;
şəbəkə kitabxanalarının işi
haqqında plan və hesabatları toplayır, təhlil edir və onların
fəaliyyətinin xülasəsini
hazırlayır;
sistem daxilində
qabaqcıl kitabxana təcrübəsini öyrənir,
ümumiləşdirir və
tətbiq edir.
5. İdarəetmə
5.1. Kitabxananın bütün işlərinə direktor başçılıq edir. Direktor aşağıdakı səlahiyyətləri həyata keçirir:
kitabxananı təsisçi,
dövlət orqanları,
ictimai təşkilatlar,
idarə və müəssisələrdə təmsil
edir, mövcud qanunvericiliyə müvafiq
olaraq kitabxananın mülkiyyəti və vəsaitlərinə dair sərəncam verir, müqavilə bağlayır,
etibarnamə verir;
kitabxana üzrə
əmrlər verir, əmək qanunvericiliyinə
müvafiq qaydada işçiləri işə
qəbul edir və işdən azad edir, kitabxana
işçilərinə həvəsləndirmə
və intizam məsuliyyəti tətbiq
edir;
plan və hesabatları, kitabxana şurasının planını təsdiq edir, vaxtaşırı kitabxananın iş planını və illik hesabatını müvafiq icra hakimiyyətinə təqdim edir;
şöbə və
bölmə müdirlərini
işə qəbul və işdən azad edir.
5.2. Direktor və onun müavinləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təyin və azad olunurlar.
6. Elmi-metodİk şura
6.1. Şəbəkənin kitabxanalarının işinin
elmi-metodik məsələlərini
nəzərdən keçirmək
üçün məşvərətçi
orqan hüququnda elmi-metodik şura yaradılır və Əsasnaməyə uyğun
olaraq fəaliyyət göstərir. Şuranın
tərkibinə direktor
(sədr), direktor müavinləri, şöbə
müdirləri, kitabxananın
xidmət etdiyi sahənin alim və mütəxəssisləri,
kitabxana şəbəkəsinin
nümayəndələri daxil
olurlar.
Şuranın tərkibini
direktorun təqdimatı
ilə müvafiq icra hakimiyyəti təsdiq edir.
6.2. Şuranın tərkibində
daimi fəaliyyət göstərən bölmələr
yaradılır.
7. Strukturu və malİyyələşdİrİlməsi
7.1. Kitabxananın strukturu
və ştat cədvəli müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən
təsdiq edilir.
7.2. Kitabxana müvafiq
icra hakimiyyətinin büdcəsi hesabına maliyyələşdirilir.
Kitabxana fondunu yeni nəşrlərlə
komplektləşdirmək, beynəlxalq
və respublikadaxili kitab mübadiləsini həyata keçirmək məqsədi ilə mübadilə fondu üçün kitab alınmasına büdcədə
əlavə vəsait
nəzərdə tutulur.
Kitab fondlarının
komplektləşdirilməsinə yönəldilən vəsait
ayrıca maddədə
göstərilir və
bu vəsait müntəzəm olaraq artırılır. Ayrılmış
vəsait kitabxananın
fəaliyyətini həyata
keçirmək üçün
istifadə edilir.
7.3. Kitabxana hüquqi
şəxsdir, onun möhürü, künc ştampı vardır və müvafiq bank hesablarına malikdir.
7.4. Qəbul edilmiş normativlərə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanı kitabxananı bina, surətköçürtmə və çoxaltma texnikası, kompüter, nəşriyyat və cildləmə avadanlıqları ilə təmin edir.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2000-ci il 6 mart tarixli, 30 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir
Azərbaycan Respublikasının
Qanunvericilik toplusu.-2000.-
31 mart, ¹ 3.- S. 1159-1162.