Zelenski Moskvaya getməyə
cəsarət etmir
Vitali Arkov: “Hətta ABŞ prezidenti Donald Trampın təhlükəsizlik
zəmanəti olsa belə”
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron deyib ki, Ukraynadakı
müharibə ilə bağlı Avropa və Rusiya arasında
birbaşa danışıqların bərpası
üçün hazırlıq işləri davam edir.
"Buna hazırlıq görülməlidir, ona görə də
hazırda hazırlıq üçün texniki müzakirələr
davam edir. Avropalıların öz rabitə kanallarını bərpa
etmələri vacibdir, bu, texniki səviyyədə
hazırlanır", - Makron vurğulayıb. O qeyd edib ki, bu
danışıqlar Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ilə
razılaşdırılmalıdır.
Bu arada Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ötən gün
Rusiyanın enerji obyektlərinə hücumunu şərh edərkən
bildirib ki, Rusiyanın hər belə hücumu Moskvanın bu məsələlərə
münasibətinin dəyişmədiyini göstərir.
“Onlar hələ də müharibəni davam etməyi
və Ukraynanı məhv etməyi qarşıya məqsəd
qoyublar və diplomatiyanı ciddi qəbul etmirlər. Buna
görə də Ukraynanın danışıqlar komandası
işini müvafiq şəkildə tənzimləyəcək”,
- Zelenski qeyd edib
Vladimir Zelenski Teleqram paylaşımında isə qeyd
edib ki, Rusiya ABŞ Prezidenti Donald Trampın şəxsi
xahişini pozaraq kəskin şaxtalarda Ukraynaya kütləvi
hücum təşkil edib. Kiyev indi Vaşinqtonun bu cinayətə
reaksiyasını gözləyir.
"Biz ABŞ-ın Rusiyanın zərbələrinə
reaksiyasını gözləyirik. Bu, Amerikanın təklifi
idi: Diplomatiya dövründə və bu soyuq qış
günlərində enerji sektoruna zərbələri
dayandırmaq... Bu, ABŞ Prezidentinin şəxsi xahişi
idi", - deyə Ukrayna lideri vurğulayıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə Ağ Evdə
jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, Rusiya Ukrayna
şəhərlərinə hücumları bir həftəlik
dayandırmaq vədinə əməl etdi.
“Putin razılaşdı, sözünün
üstündə durdu.
Razılaşdırıldığı kimi, Ukraynadakı
müəyyən hədəflərə zərbələrin
endirilməsində fasilə 1 fevralda başa çatıb”, -
Tramp bildirib.
Mövzu ilə bağlı rusiyalı politoloq, Cənubi
Qafqaz üzrə ekspert, “PolitRus” ekspert və analitik şəbəkəsinin
rəhbəri Vitali Arkov bir neçəı
sualımızı cavablandırıb.
- Cənab Arkov, Putin Zelenskinin danışıqlar
üçün Moskvaya dəvət edib, ancaq o, tərəddüd
edir, təhlükəsizlik zəmanətlərinə ehtiyac
duyduğunu deyir. Fikrinizcə, danışıqlar aparmaq
üçün ən yaxşı yer haradadır?
- Kiyev rejiminin lideri Vladimir Zelenski o qədər
qorxaqdır və insanlığa qarşı çoxsaylı
cinayətlərdə günahkar olduğunu bilir ki, hətta
ABŞ prezidenti Donald Trampın təhlükəsizlik zəmanəti
olsa belə, Moskvaya getməyə cəsarət edə bilmir.
Üstəlik, Zelenskinin vədlərinin onu “müddəti
bitmiş” hesab etməkdə davam edən Kreml
üçün nə kimi əhəmiyyət kəsb edəcəyi
bəlli deyil və buna görə də onun müqavilədəki
imzası etibarsız olacaq. Bunun baş verməsi
üçün Ukraynada prezident seçkiləri keçirilməlidir.
Tramp da Kiyev rejimindən bunu tələb edir. Lakin Bankova
küçəsindəki (Kiyevdə Ukrayna Prezident Ofisinin yerləşdiyi
məşhur küçədir – Red.) hazırkı cinayətkar
qrup yaxşı bilir ki, Zelenski bu seçkilərdə ədalətli
qalib gəlməyəcək. Onun Avropadakı himayədarları
isə Zelenskini Ukraynanın yeni prezidenti kimi görərək
onu tükənmiş qüvvə hesab edirlər. Prezidentliyə
namizədlər arasında Ukraynanın Böyük
Britaniyadakı hazırkı səfiri Zalujnın şansı
yüksəkdir. Digər maraqlı tərəflərdən
başqa namizədlər də mümkündür. Bununla belə,
indiki Ağ Evi Bankova küçəsindəki mövqe
xüsusilə narahat etmir - hətta Zelenski öz iradəsini
sorğu-sualsız yerinə yetirsəydi, onunla
razılaşardılar. Bununla belə, Zelenski bunu etmək
şansını əldən verdi, əsas qlobal
tendensiyaları vaxtında dərk edə bilmədi və Tramp
ilə, xüsusən də açıq şəkildə
mübahisə etməyə imkan verdi. Ola bilsin ki, onun
qalmaqallı davranışına qadağan olunmuş maddələrin
təsiri səbəb olub – bu, onu bəhanə etmir, əksinə
daha da artırır. Hazırda Əbu-Dabidə Moskva və
Kiyev nümayəndə heyətləri danışıqlar
aparır. Əvvəllər danışıqlar prosesinin
İstanbula qaytarılması təklifləri var idi.
Macarıstanın baş naziri Orban da Budapeşti, Belarus
prezidenti Aleksandr Lukaşenko isə Minski təklif edib. Tramp hər
ikisini ziyarət edəcəyinə söz verib. Hərbi əməliyyatların
dayandırılması ilə bağlı sazişin
imzalanmasının Sankt-Peterburqda və ya hətta Anadırda
baş tutacağı ehtimalı yüksəkdir –
xatırladığımız kimi, Ankoricdəki
görüş zamanı Tramp Putinin növbəti
görüşü Rusiyada keçirmək təklifini qəbul
etmişdi. Arktikanın inkişaf etdirilməsinə və
Berinq boğazı boyunca Çukotka ilə Alyaska arasında
tunelin tikintisinə ümumi marağı nəzərə alsaq,
bu, əla seçimdir.
- İddia olunur ki, Zelenski tezliklə Ukrayna ordusunun
qoşunlarının Donbasdan çıxarmağa hazır
olduğunu elan edəcək. Buna cavab olaraq Tramp və Avropa
Rusiyadan bütün digər tələblərdən əl
çəkməyi tələb edəcək. Bu nə dərəcədə
inandırıcıdır?
- Ərazi tələbləri ən mühüm məsələdir;
Moskva Şimali Qara dəniz regionunda ənənəvi rus
torpaqlarının əhəmiyyətli bir hissəsinə nəzarəti
bərpa etmək istəyir.
Vaşinqton isə orada hərbi əməliyyatları
dayandırmalıdır ki, qısa müddətdə nadir
torpaq metalları və yüksək texnologiyaların
inkişafı üçün dəyərli olan digər
faydalı qazıntılar yataqlarının birgə işlənməsinə
başlasın. Üstəlik, davam edən
danışıqlar zamanı qarşı tərəfin əhəmiyyətli
güzəştlər müqabilində imtina edilə bilən
şərtlər də daxil olmaqla, geniş siyahısını
dilə gətirmək kimi məşhur bir taktika var. Məsələn,
bura Ukraynanın bloklara qoşulmamaq statusu və Ukrayna
Silahlı Qüvvələrinin gücünün
azaldılması daxil ola bilər. Bu məsələni NATO ilə
müqavilə bağlamaq yolu ilə həll etmək olar,
burada həm Alyans, həm də Rusiya təcavüz etməmək
öhdəliyini götürəcək. Ukrayna NATO-ya qəbul
olunarsa, buna əməl etməyə borclu olacaq.
Bu, həm də Rusiya ilə Ukrayna arasında yeni sərhədləri
tanıyacaq. Bildiyimə görə, Moskva, Brüssel və ən
əsası Vaşinqton belə bir sənədin
hazırlanması və imzalanması imkanlarını
bağlı qapılar arxasında müzakirə edirlər.
Üstəlik, Trampın bütün tənqidi bəyanatlarına
baxmayaraq, NATO-nun özünün taleyi qeyri-müəyyən
olaraq qalır. ABŞ-ın özünün
yaratdığı bu hərbi-siyasi blokdan faktiki olaraq çıxacağına
inanmaq sadəlövhlük olardı. Çox güman ki,
bütün bu təlaş – Trampın ənənəvi
şou göstərmə tərzində – Alyansın ciddi
şəkildə yenidən işə salınması
üçün müqəddimədir. Onun əvvəlki bəyanatları
onu deməyə əsas verir ki, özünü müdafiə
etmək iqtidarında olmayan (Ukrayna münaqişəsi fonunda
açıq şəkildə ortaya çıxdı) Avropaya
könüllü-məcburi formatda yeni şərtlər təklif
olunacaq: Birləşmiş Ştatlar sizi Rusiya və Çindən
qorumağa hazırdır, lakin siz bunun üçün
ABŞ-a pul ödəməlisiniz. NATO-nun büdcəsinə əsas
töhfə verən və Avropa ölkələrindəki hərbi
bazalarının xərclərini ödəyən ABŞ
deyil; daha doğrusu, təhlükəsizlik xidmətləri
üçün ABŞ-a pul ödəyən Avropa ölkələridir.
- Kiyev Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutunun
keçirdiyi sorğu nəticəsində məlum olub ki,
ukraynalıların yarısından çoxu, yəni 52 faizi
Donbasın təhlükəsizlik zəmanəti müqabilində
Rusiyaya verilməsinə qarşıdır. Lakin 40 faiz belə
bir kompromis qəbul etməyə hazırdır...
- Birincisi, Kiyev rejiminin nəzarətində qalan Ukrayna
ərazisində hər hansı araşdırmanın, eləcə
də seçkilərin etibarlılığına ciddi
yanaşmaq olmaz. İkincisi, xatırlasaq, Ukrayna vətəndaşlarının
əhəmiyyətli bir hissəsi (ölkənin cənubu,
şərqi və mərkəzi) bir vaxtlar Rusiya ilə sıx
əlaqələr saxlamağın tərəfdarı idi və
Avropaya inteqrasiyanı istəmirdi. Lakin bu, qərbyönlü
siyasətçilərin – əvvəlcə narıncılar,
sonra isə maydançılar Ukraynanı zorla Avropa Birliyinin
müstəmləkəsinə çevirməkdən çəkindirmədi.
Kiyev o zaman Brüssel, London və Vaşinqtonun əmrlərini
yerinə yetirirdi.
Buna görə də Kiyev indi Vaşinqtondan fərqli əmrə
əməl edəcək. Yalnız bu halda o, nəinki hələ
də nəzarət etdiyi ərazidə qalan əhalinin, hətta
London və Brüsselin fikirlərini nəzərə almayacaq,
belə ki, Trampın rəhbərliyi altında Vaşinqton
kollektiv Qərb üzərində öz dominantlığını
getdikcə daha da gücləndirir.
- ABŞ ordusunun Avropadakı keçmiş
komandanı, istefada olan general Ben Hodces bəyan edib ki, biz etiraf
etməsək və ya inanmaq istəməsək belə, Rusiya
Avropa ilə genişmiqyaslı müharibə vəziyyətindədir...
- Avropa ölkələrinin xalqlarını bu
müharibəyə öz bədbəxt siyasətçiləri,
onların arxasında duran silah maqnatlar və çox vaxt
Rotşildov və Rokfellov klanları, eləcə də digər
Soros, Morqan, Kox tərəfdarları ilə əlaqəli olan
qlobal pərdəarxası qüvvələri cəlb edirdi. Həm
də təkcə ticarət-iqtisadi müharibədə deyil,
real müharibədə – Ukraynanı seçdikləri
döyüş meydanında xalqını qurban verərək.
İndi də Tramp, Orban, Ərdoğan və digər
ağıllı dünya siyasətçilərinin dəstəyi
ilə hərbi əməliyyatları dayandırmağa
çalışarkən, fon der Leyen və Kallas kimi
çılğın təxribatçıların
ağzından Rusiyanın guya “kasıb” Avropa İttifaqına
hücum planları və buna görə də Avropa ölkələrinin
milli iqtisadiyyatlarını məhv edəcək və əhalisini
yoxsulluğa sürükləyən silahlanma
yarışının zəruriliyi barədə açıq
cəfəngiyyatlar eşidirik. “Rusiya tankları yenidən
Berlinə – 1945-ci ildə olduğu kimi” girəcəklərini
bəyan etdikdə, Hitler cinayətkarları ilə öz
aralarında birbaşa paralellər aparır, öz oxşar bəyanatları
ilə Rusiyanın Mərkəzi Hərbi Dairədə
denazifikasiya üzrə hərəkətlərinin əsaslı
olduğunu təsdiqləyirlər.
Cavid
Xalq Cəbhəsi.- 2026.-5 fevral (¹5).- S.7.