“Güc siyasəti beynəlxalq hüququ kölgədə qoyur”

Əfsər Sadıqov: “Heç bir dövlət öz milli qanunvericiliyinə istinad edərək beynəlxalq öhdəliklərini poza bilməz”

“Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin beynəlxalq hüququ açıq şəkildə pozaraq müstəqil dövlətə qarşı həyata keçirdiyi hərbi təcavüzü özünün daxili hüquqi mexanizmləri ilə əsaslandırmağa çalışması beynəlxalq hüquq baxımından tamamilə qəbuledilməzdir”.

Bunu “Xalq Cəbhəsi”nə hüquq elmləri doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) Beynəlxalq Ümumi Hüquq kafedrasının professoru Əfsər Sadıqov deyib.

Professor qeyd edib ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı hərbi müdaxiləni “xüsusi hərbi əməliyyat” adı altında təqdim etməsi beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinin – xüsusilə dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və gücdən istifadə qadağası prinsiplərinin kobud şəkildə pozulmasıdır: “Bir dövlətin başqa bir müstəqil dövlətə qarşı silahlı təcavüzü beynəlxalq hüquqda açıq şəkildə qadağandır. Bu cür təcavüzün terminoloji manipulyasiyalarla, yəni müharibə əvəzinə xüsusi hərbi əməliyyat kimi təqdim edilməsi hüquqi mahiyyəti dəyişmir və məsuliyyəti aradan qaldırmır.

Hərbi təcavüzün daxili hüquq normaları ilə “əsaslandırılması” beynəlxalq hüquq sisteminə ciddi zərbədir. Beynəlxalq hüquq daxili hüquqdan üstün hüquq sistemidir. Heç bir dövlət öz milli qanunvericiliyinə istinad edərək beynəlxalq öhdəliklərini poza bilməz. Əks halda bu, beynəlxalq hüququn universal xarakterini inkar etmək deməkdir.

Alyaska görüşündən sonra Rusiya və ABŞ arasında formalaşan siyasi dialoq və mümkün razılaşmalar daha təhlükəli bir tendensiyanın göstəricisidir.

Müşahidə olunan proses ondan ibarətdir ki, böyük güclər öz qanunsuz regional maraqlarını qarşılıqlı razılaşmalar vasitəsilə leqallaşdırmağa çalışırlar. Bu isə beynəlxalq hüquq qaydasının mahiyyətini heçə endirir və güc hüququnun yenidən legitimləşdirilməsi cəhdidir. Belə yanaşma BMT Nizamnaməsinin ruhuna və məqsədlərinə ziddir. Əgər beynəlxalq münasibətlərdə hüquq deyil, siyasi razılaşmalar və güc balansı əsas meyar kimi çıxış edərsə, bu, beynəlxalq sistemin anarxiyaya sürüklənməsi deməkdir. Xüsusilə kiçik və orta dövlətlər üçün bu, ciddi təhlükələr yaradır”.

Professor əlavə edib ki, ABŞ-nin bu prosesdə iştirakı Vaşinqtonun beynəlxalq hüquqa əsaslanan dünya nizamı ilə bağlı illərdir səsləndirdiyi mövqelərlə ciddi ziddiyyət təşkil edir: “Beynəlxalq hüququ selektiv şəkildə tətbiq etmək olmaz. Əks halda bu hüquq norma olmaqdan çıxaraq siyasi alətə çevrilir. Beynəlxalq ictimaiyyət bu tendensiyaya qarşı prinsipial mövqe ortaya qoymasa, beynəlxalq hüququn normativ dəyəri sürətlə aşınacaq”.

Günel Elxan

Xalq Cəbhəsi .- 2026.-  15 yanvar (№2).- S.8.